No. 1383 Του Αγίου Ελευθερίου, οι φυλακές στην Πλατεία Στρατώνος και η φιλανθρωπική δράση για την απελευθέρωση των κρατουμένων.


Χρόνια πολλά στους Λευτέρηδες και τις Ελευθερίες (και ιδιαιτέρως στον αγαπητό κ. Λευτέρη Τσίλογλου).

Επί τη ευκαιρία της εορτής, να θυμηθούμε ότι ο Άγιος Ελευθέριος ήταν ο προστάτης των φυλακισμένων. Ο φίλος Αρης Παπαδόπουλος είχε σχολιάσει ότι “το ότι έχουν οι φυλακές εκκλησίες με τον ‘Αγιο Ελευθέριο, έχει σχέση με την παρετυμολόγηση των λέξεων δηλ. τη λαϊκή ετυμολογία ή την “πρόληψιν εξ αμαθείας” όπως λέει ο Ζωσιμάς.
Έτσι έχουμε τον άγιο Ελευθέριο (15 Δεκεμβρίου), ελευθερώνει τις έγκυες αλλά και τους φυλακισμένους, τον άγιο Φανούριο> φανερώνω-φανέρωση. Έχουμε “προστάτες” ακόμη τον άγιο Προκόπιο >προκοπή νέων ζευγαριών, τον άγιο Τρύφωνα >τρυφερά-λαχανικά, τον άγιο Στυλιανό> στυλώνει τα μωρά κ.ά.”

Για τις φυλακές που τις βλέπουμε εδώ στην φωτογραφία του Jean Binot (1902), μας είχε πει ο φίλος Nikolas Filaretos ότι “Οι φυλακές του Βόλου στεγάστηκαν στο συγκρότημα κτιρίων (στρατώνας-φυλακές-τηλεγραφείο-δικαστήριο) που χτίστηκαν τη δεκαετία 1860 από τους Οθωμανούς. Τα κτίρια χρησιμοποιήθηκαν και από το ελληνικό κράτος μετό το 1881 κυρίως ως στρατώνας, γι’ αυτό και η ονομασία της πλατείας Στρατώνος και παράλληλα μέρος τους διασκευάσθηκε για φυλακές. Στις αρχές της δεκαετίας του 1890 χτίζεται και ο ναΐσκος του Αγ. Ελευθερίου [Για την “κινητή” εκκλησία του Αγίου Ελευθέριου ο Aristides είχε βρει ότι τα εγκαίνια του έγιναν στις 30/9/1895]

Οι τουρκικοί στρατώνες που φιλοξένησαν μέρος των προσφύγων από την Μικρά Ασία κατεδαφίστηκαν του 1939, ενώ τα υπόλοιπα κτίρια επί της πλατείας (φυλακές, Δημοτικό Θέατρο κ.α.) έπαθαν ζημιές από τους σεισμούς των μέσων της δεκαετίας του 1950 και μέχρι το 1960 κατεδαφίστηκαν οπότε και η πλατεία διαμορφώθηκε για να δεχθεί την κατασκευή του Δημαρχιακού μεγάρου (1969-70).”

Από τον Εμπορικό Οδηγό του 1901 διαβάζουμε ότι εκεί φυλάσσονται υπόδικοι και κατάδικοι “διά χρέη κρατουμένων”.

Όπως είχαμε πει στην ανάρτηση 661. “Η χοροεσπερίς υπέρ των φυλακισμένων” https://www.facebook.com/…/p.666101296848…/666101296848594/… από την αθηναϊκή εφημερίδα Σκριπ στις 3/3/1908 (απδελτιωμένο α
πό το Giorgios Kontomitros στο βιβλίο του “Η πόλι της γκαρντένιας”) διαβάζουμε ότι:

“Εν μάθημα δια τους εδώ πλουσίους μας έρχεται από τον Βόλον. Μία χοροεσπερίς κατά την ημέρα των Απόκρεων διωργανώθη εκεί, από το σωματείον των Ξενοδοχοαρτοκρεοπωλών (!) ώς γράφει σήμερον ο εκ Βόλου ακάματος ανταποκριτής του “Σκριπ” υπέρ της αποφυλακίσεως των δια χρέη κρατουμένων εις τας πολιτικάς φυλακάς. Ευγενεστέρα πρωτοβουλία και υψηλότερον αίσθημα φιλανθρωπίας δεν ήτο δυνατόν να υπάρξη. Και η χοροεσπερίς εγένετο, και δια του συλλεγέντος ποσού πηρώθησαν τα χρέα δέκα οφειλετών, οι οποίοι εξελθόντες των φυλακών διήλθον την τελευταίαν ημέρα των Απόκρεων παρα ταις οικογενείαις των. Εν εύγε εις τους Βολιώτας δια το αξιοζήλευτον παράδειγμα της φιλανθρωπίας των!”

Ένα άλλο δείγμα της ενεργητικής αλληλεγγύης των Βολιωτών στις αρχές του 20ου αι. μας δίνει ένα τμήμα γράμματος της “Η Εν Χριστώ Αδελφότης Βώλου” που ένας από τους σκοπούς της ήταν η αποφυλάκιση τέτοιων κρατουμένων. Εκεί διαβάζω:
“[Την] δε ώραν της αποφυλακίσεως [είχαμε] μιαν ευχάριστον έκπληξιν. Προσελθών ο συμπολίτης μας κύριος Σκούταρης, μηχανικός κατέθεσεν προς τον σκοπον της αποφυλακίσεως Δρ. 100…. Δύνασθε να εννοήσετε την χαράν μας ότε απεφυλακίζομεν τον έκτον δυλακισμένον οφείλοντα Δρ. 128 εκ τροφοδοσίας χρέους προς το Δημόσιον ώστε παρ’ ολίγον να υψωθεί λευκή σημαία στας Φυλακάς διότι έμειναν μόνο 3.

Αναρωτιέμαι, πως φτάσαμε ρε παιδιά από το “Εφ’ όσον εποιήσατε ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων, εμοί εποιήσατε” φτάσαμε σήμερα στην προστακτική του ρήματος “ψοφάω” ; ….

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

No. 1382 Δημητριάδος (~1940;)


Λεπτομέρεια φωτογραφίας του Κ. Ζημέρη από το αρχείο του ΔΗΚΙ. Εκτίμηση ότι πρόκειται για τέλος της δεκαετίας του 1930.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , | Leave a comment

No. 1381. Ο Άγιος Νικόλαος Πορταριάς και η μονή Αγίου Νικολάου του Παλιρεοπάτου


Είπα να βάλω φωτογραφία εκτός Βόλου σήμερα. Και μετά τον Άγιο Νικόλαο Καναλίων ( https://tinyurl.com/soeotn8 ) τον Άγιο Νικόλαο τον Κρεμαστό ( https://tinyurl.com/wcccd8t ) τον Άγιο Νικόλαο Αλμυρού ( https://tinyurl.com/hrcro8k ). έρχεται η σειρά του Αγίου Νικολάου της Πορταριάς.

Έψαχνα λοιπόν την ιστορία του ναού αυτού και εντύπωση μου έκανε ότι στην θέση του ναού βρίσκονταν το μονύδριο Αγίου Νικολάου του Παλιρεοπάτου. Του ποιου; !!! Περίεργο όνομα. Η ιστορία σχεδόν έσβυσε τα ίχνη του. Μόνο μνημονεύεται σε κάποια χρυσόβουλα του 13ου αι. Ένα του Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου (γύρω στα 1272) το αναφέρει ως μετόχι της μονής του Τιμίου Προδρόμου Νεας Πέτρας (μαζί με το μονύδριο της Πορταρέας) [1]. Το παραθέτω απλά για την πληροφόρηση αυτών που ενδιαφέρονται.

“‘Επει ο οικείος τη βασιλείας μου Κομνηνός κύρος Νικόλαος ο Μαλιασηνός έδεήθη της βασιλείας μου ορισμού ταύτης τυχείν την εν τω όρει τής Δρυανουβαίνης διακειμένην σεβασμίαν πατριαρχικήν μονήν την εκ βάθρων ανεγερθείσαν παρά ανεψιάς της βασιλείας μου Κομνηνής κυράς Παλαιολογίνης της συζύγου αυτού την και επ’ ονόματι του Τιμίου τιμωμένην Προδρόμου και Πέτραν επικεκλημένην, διοριζομένου, διατηρείσθαι την τοιαύτην μονήν αδιάσειστόν τε και επί τε τοις προσούσι ταύτη δυσί μετοχίοις αυτής τοίς ανιδρυμένοις επ’ ονόματι της υπερενδόξου μού τε Θεομήτορος τώ της Πορταρέας επιλεγομένω τώ του Αγίου Νικολάου τώ επικεκλημένω του Παλιρεοπάτου μετά και της ανέκαθεν νομής αυτών διακρατήσεως και επί τοίς λοιποίς ακινήτοις ήγουν αμπελίοις χωραφίοις και αλλοίoις αυτής κατά τας περιλήψεις των αυτή εγγράφων δικαιωμάτων τών τε εκδοτηρίων γραμμάτων του θεοφιλεστάτου Δημητριάδος και του επί τούτοις γεγονότος υπομνήματος και μη ευρίσκειν παρά τον τυχόντα διασεισμόν ή την οιανδήτινα όχλησιν επ αυτοίς”

[1] https://books.google.com/books?id=e4rmJ-xjncgC σελίδα 1044-45.

Η φωτογραφία είναι καρτ ποστάλ που ταχυδρομήθηκε το 1937.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

No. 1380 Βγαίνοντας από την πόλη


Όμορφη λεπτομέρεια από καρτ ποστάλ του Ι. Θεοχάρη μέσα της δεκαετίας του 30. Ο αγαπημένος Μουτζούρης, η Παναγία Τρύπα, τα Ναυπηγεία Γορίτσης, ο φόρος του Αναύρου, το Σκοπευτήριο (εκεί που είναι το 2ο σήμερα), κ.α.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment

No. 1379 Χιόνι

Όχι μην τρομάζετε – μια χαρά είστε εκεί πέρα. Εμείς εδώ περιμένουμε το πρώτο χιόνι, και κοίταγα τις σχετικές φωτογραφίες.

Posted in Uncategorized | Tagged | Leave a comment

No. 1378 Βόλος – Δεκαετία του 1920 (προς το τέλος)


Λεπτομέρεια από κάρτ ποστάλ Ι. Θεοχάρη.
Προσέξτε το μικρό καμπαναριό του παλιού Αγίου Κων/νου στα δεξιά.

Καλό μήνα, με ένα ποίημα του αείμνηστου Γιάννη Τσίγκρα

ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΜΟΥ ΗΛΙΚΙΑΣ
Έσκαψα ένα παλιό κορμό φοινικιάς,
απ’ αυτούς που ξερίζωσαν οι μπουλντόζες, μετά τους σεισμούς
από τις ωραίες αυλές των αρχοντικών του Βόλου,
την έκανα βαρκούλα, την έριξα στα αβαθή του Παλαιού Λιμεναρχείου
κι από τότε, για πενήντα χρόνια ταξιδεύω
στη θάλασσα της παιδικής μου ηλικίας

Posted in Uncategorized | Tagged , , , | Leave a comment

No. 1377 Στις παλιές φωτογραφίες (έχουμε την ψευδαίσθηση ότι) όλα φαίνονται υπέροχα

Λεπτομέρεια από καρτ ποστάλ του Κώστα Στουρνάρα


1949 περίπου. Λεπτομέρεια από φωτογραφία του Κώστα Στουρνάρα. Από το καμπαναριό του Αγίου Κων/νου.

Και επειδή κάποιοι μπερδεύτηκαν, εδώ και ολόκληρη η καρτ ποστάλ.

Posted in Uncategorized | Leave a comment