Αυστριακοί?

austriakoi
Είναι αδύνατο να κάνεις κουβέντα για το Βόλο χωρίς να έρθει στην κουβέντα η λέξη «Αυστριακοί». Τις προάλλες, ο καλός φίλος Αρης Π. στο πάντα ενημερωτικό blog anolehonia.blogspot.com έβαλε δύο κείμενα (http://anolehonia.blogspot.com/2013/03/blog-post_6.html) από εφημερίδες της πόλης που δίνουν κάποια εξήγηση για το όνομα Αυστριακοί. Εδώ συμπληρώνω ότι η μία από τις απόψεις ανήκει στο Γ. Κορδάτο (από το “Ιστορία Επαρχίας Βόλου και Αγιάς”) – κείμενο στην φωτογραφία. Η εκδοχή αυτή μου φαίνεται πιό αληθοφανής. Το ατμόπλοιο στην φωτογραφία είναι το πρώτο μεταλλικό ατμόπλοιο της εταιρείας Oesterreichischer Lloyd με το όνομα «Αustria» ναυπηγήθηκε το 1865. Παρόμοια καράβια (ίσως και αυτό το ίδιο) έπιαναν και στο Βόλο από τα μέσα του 19ου αιώνα. Το απόκομμα κάτω δεξιά είναι τα δρομολόγια των καραβιών αυτής της εταιρείας – το πρώτο λέει Δαρδανέλια, Dedeagatsch(Αλεξανδρούπολη?), Καβάλα, Σαλονίκη, Βόλος, Πειραιάς, … Τεργέστη (από το 1902).

Αλλά ας επικεντρωθούμε στο όνομα “Αυστριακοί”. Οι εξηγήσεις που έχουν δωθεί είναι οι εξής:

1) Η εκδοχή του Κορδάτου – ότι οι βολιώτες έμποροι αποκαλούνταν Αυστριακοί από τους συναδέλφους τους της Θεσσαλονίκης λόγω της μεγάλης εμπορικής κίνησης με την Αυστρια μέσω του λιμανιού του Βόλου στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα (πράγμα που επιβεβαιώνεται από τις εμπορικές στατιστικές – βλέπε π.χ. http://tinyurl.com/cv2jtoz )
2) Άλλη εκδοχή είναι η πιθανή επίκληση της προστασίας της Αυστρίας μετά την αποτυχημένη επανάσταση του 1878. Οι σχετικές βιβλιογραφικές αναφορές εστιάζουν στο ρόλο του Προξένου της Ιταλίας Μπόρελ, που έπαιξε σημαντικό ρόλο, και δεν γίνεται αναφορά στην Αυστρία.
3) Σε άλλα μέρη του διαδικτύου γίνεται παρόμοια αναφορά στο «γεγονός» ότι οι Βολιώτες υψώσαν Αυστριακές σημαίες όταν οι Τούρκοι ήταν να μπούν στο Βόλο μετά τις ήττες του ελληνικού στρατού στο πόλεμο του 1897 για να αποφύγουν την μανία των νικητών. Και πάλι οι ιστορικές αναφορές είναι περισσότερο γύρω στο ρόλο του Γάλλου προξένου (και του Μπόρελ της Ιταλίας) στην αποτροπή των βιαιοτήτων, και δεν έχω βρεί απ’ αυθείας αναφορά στο επιχείρημα αυτό.
4) Λέγεται επίσης ότι στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν μπήκε στον Παγασητικό ένα Αυστριακό πολεμικό, αν και εχθρικό, οι Βολιώτες το υποδέχθηκαν με μπάντες και αυστριακές σημαίες.
5) Στο διδακτορικό του Γιάννη Γκιόσου (“Τουρκομερίτες και Αυστριακοί: Κοινωνικές παράμετροι στον τρόπο οργάνωσης του ποδοσφαίρου στον Βόλο» 1922-90), 1994, υπάρχει μιά αναφορά στην “Το ιστορικό γεγονός της άρνησης των ντόπιων να συμμορφωθούν με μια απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης (να μην εκτελωνίζονται αυστριακά προϊόντα στο λιμάνι του Βόλου),το χρησιμοποιούσαν οι πρόσφυγες [αργότερα] για να υπαινιχθούν άτομα με ελαττωμένη αίσθηση της εθνικής τους ταυτότητας”. Αλλά δεν δίνεται καμμία συγκεκριμένη αναφορά.
6) Σχετική με φόρους είναι μιά άλλη εκδοχή. Μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας το 1881 στο ελληνικό κράτος, η νέα κυβέρνηση φορολόγησε βαριά τη Θεσσαλία. Μπήκε ένας νέος φόρος σε όλους τους έλληνες εμπόρους κάτι το οποίο οδήγησε τους Βολιώτες να βάλουν αυστριακές σημαίες στα μαγαζιά τους για να αποφύγουν να φορολογηθούν. Η επιβολή υψηλών φόρων εκείνη την εποχή είναι βεβαιωμένη αλλά συγκεκριμένες αναφορές στην ύψωση αυστριακών σημαιών δεν έχω καταφέρει να βρώ.
7) Στο λήμμα «Αυστριακοί» του slang.gr γίνεται λόγος για την χρήση της έκφρασης «Αυστριακός» με τη σημασία σκληρός/μοχθηρός στο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Ο Πανταρώτας», γραμμένο στα 1891. Το απόσπασμα έχει ως εξής: «Εις άλλος όμως ήτο σκληρός. Ήτο ολιγώτερον τρεπτός από τους αρχαίους θεούς, κι ας τους είχε σχεδόν πατριώτας. Ήτο «Αυστριακός, χειρότερος από Τούρκον», κι έτυχε να γίνει υπάλληλος εις την ελευθέραν Ελλάδα» και σημειώνει ότι η χρήση του όρου πρέπει να προηγείται της εποχής του διηγήματος αυτού (1891). Τώρα γιατί να θεωρούνται οι Βολιώτες σκληροί και μοχθηροί … δεν το καταλαβαίνω.

Διαλέξτε και πάρτε..

ΥΓ> Ο φίλος Γιάννης Γ. ξετρύπωσε ακόμη μία ενδιαφέρουσα εκδοχή. Την βάζω εδώ γιατί χάνεται στα σχόλια.

 «Πριν ολοκληρωθεί η σιδηροδρομική γραμμή των ΣΕΚ, που ένωνε το Βόλο με την Πρωτεύουσα (έγινε επί Τρικούπη), οι Βολιώτες έρχονταν στον Πειραιά με πλοίο. Και τα μόνα ατμόπλοια που έκαναν τότε ακτοπλοΐα ήταν της αυστριακής εταιρείας Τριεστίνα (η Τεργέστη ήταν ακόμα τμήμα της Αυστροουγγαρίας). Αφού λοιπόν έρχονταν “με το αυστριακό” ονομάστηκαν Αυστριακοί».

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s