H 2η μάχη της Μακρινίτσας (16-17/3/1878)

303-Makrinitsa-clean-ED
Μετά την πρώτη μάχη της Μακρινίτσας (6/2/1878 -δες http://tinyurl.com/ldzrrwz) οι δύο πλευρές προσπαθούν να ανασυγκροτηθούν. Καινούργιες ενισχύσεις φτάνουν για τους Τούρκους που είναι πλέον αποφασισμένοι να καταπνίξουν την επανάσταση καθώς έχει επέλθει συμφωνια μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας (8/3/1878) και το ρωσοτουρκικό μέτωπο, που είχε έμμεσα δώσει τη ευκαιρία της επανάστασης στο Πήλιο, έχει κλείσει.
Οι κινήσεις στο ελληνικό στρατόπεδο είναι σπασμωδικές. Αυτό είναι το σκηνικό που θα οδηγήσει στην δεύτερη μάχη της Μακρινίτσας.

Σήμερα θα δούμε τα γεγονότα της 16ης Μαρτίου 1878, όπως τα περιγράφει ο Μιλτιάδης Δ Σεϊζάνης στο έργο του “Η πολιτική της Ελλάδος και η Επανάστασις του 1878 εν Μακεδονία Ηπείρω και Θεσσαλία”. Με δυό λόγια, παληκαριά αλλά έλλειψη οργάνωσης περιγράφουν τους επαναστάτες. Ας δούμε τι λέει ο Σεϊζάνης για τα γεγονότα της 16ης και αύριο της 17ης Μαρτίου 1878. Οι τοποθεσίες που αναφέρονται, Λούτσα, Παναγιά-Πουρνάρι, Χαμορίγανη, Μαυρολίθαρα, είναι βόρεια της Μακρινίτσας.

————–
“Τη 15 Μαρτίου εν’ ω απόπειρα της συνεννοήσεως του Χόβαρτ πασά μετά του εν Μακρυνίτση αρχηγείου εγίγνετο, εν Καναλίοις εξετελέσθη φοβερά γυναικοπέδων σφαγή ήτις έματαίωσε τας μόλις αρξαμένας διαπραγματεύσεις.

Εν τούτοις οι Τουρκοι, έτοιμοι πρό πολλού εις την επί το Πήλιον μεγάλην επίθεσιν, απεπειράθησαν να καταλάβωσι την οχυράν θέσιν των Μαυρολιθάρων, αφ’ ης διά στενής ανωφερείας εδύναντο να προχωρήσωσι κατά της Μακρυνίτσης, 2 1/2 ώρας απεχούσης. Αλλ’ ενώ εν τω διαμερίσματι Πορταριάς έμενον τα σώματα Ν. Αξελού, I. Φαρμάκη και αλλων εγχωρίων σωματαρχών διαφόρους θέσεις κατέχοντα, την επίκαιρον ταύτην θέσιν, της Μακρυνίτσης το προπύργιον, ύπερήσπιζον οι Χ. Λελούδας και I. Βογιατσής μετά δυνάμεως 150 μόνον ανδρών εν οις και τινες των υπό τον I. Γίδαν μετά της σημαίας αυτού.

Τη 16 Μαρτίου περί την 3 μμ οι Τούρκοι πρόσκοποι επλησίασαν, προσποιούμενοι ότι διώκουσι μικράν αγέλην βοών μετ’ ου πολύ δε 3 περίπου τάγματα τακτικού στρατού μετά 3 τηλεβόλων έπετέθησαν τοις αύτόθι έπαναστάταις. Συνάμα έτερα μικρά τουρκική δύναμις μετά ενός τηλεβόλου εξελθούσα του φρουρίου του Βώλου και καταλαβούσα την θέσιν Eπτά Πλατάνια, ήρξατο επιδείξεων κατά των εν Πορταρια.

Διά του τελευταίου τούτου διαβήματος οuδέν άλλο εσκόπει ο εχθρός ή ν’ απασχολήση εις το μέρος τούτο τα επαναστατικά σώματα και συνάμα πειραθή των δυνάμεων αυτών, ας τινας κακώς υπελόγιζεν εις 5000 άνδρών. Όθεν ότε μετ’ ολίγον αντεπεξήλθε κατ αυτού το σώμα του Αξελού, το του Φαρμάκη και άλλων ολίγων εν ἐλαιώνι προφυλαττομένων, απεμακρύνθη μετά του τηλεβόλου αυτού και εισήλθεν εις το φρούριον, εκ των επαναστατών ένός και μόνου τραυματισθέντος.

Εν Μαυρολιθάροις ομως εξετέλει πραγματικήν και πεισματώδη επίθεσιν, καθ’ ης γενναίαν άμυναν αντέτασσον ο I. Βογιατσής και Χ. Αελούδας, εκ του σώματος των oποίων είχον φονευθή ήδη ο Δ. Κουτσούκος, Θ. Χαραλάμπης, Σ. Γαλιλαίος και Γ. Λάιος, ετραυματίσθησαν δε ο Θ. Κόνιος, Γ. Άθανασίου, Β. Μανσούρας, Ν. Λάσκαρης, Ο. Δημητρίου, Κ. Γκούμας, Ε. Λιάμτσας και ο σημαιοφόρος του I. Γίδα Καταβάτης.

Ούτω λοιπόν ή θέσις αυτή από στιγμής εις στιγμήν εκινδύνευε να καταληφθεί υπό της πολυαρίθμου εχθρικης δυνάμεως, οι δε υπ’ αύτης πιεζόμενοι σωματάρχαι εζήτουν εσπευσμένως επικουρίαν. Αλλ’ ο εν Λούτση Α. Μήτσας, πάντων πλησιαίτερος καί ¼ της ώρας απέχων δεν ενέκρινε τας τοιαύτας αυτών αιτήσεις και παρακλήσεις, και τοι οι απωτέρω αυτού Λ. Πλατούτσας και I. Καρτάλης μετά των από Μακρυνίτσης εγχωρίων, και ο I. Γίδας από Καλογρήτσης έσπευσαν εις τον τόπον της συμπλοκής, άλλ΄ αργά ήδη, διότι τραυματισθέντος του I. Βογιατσή και Αναγκασθέντος ν’ απομακρυνθή της μάχης, του δε εχθρού αδιακόπως προελαύνοντος μετά πολλών δυνάμεων, ο Χ. Λελούδας αφού επί πολύ γενναίως απέκρουσεν αυτόν άπολέσαντα εν ταις αλληλοδιαδόχοις αυτού έφόδοις 30 περίπου, ήρξαντο τακτικής ύποχωρησεως,

Η απώλεια της επικαιροτάτης ταύτης θέσεως ην μέγα ατύχημα τοις εν Μακρυνίτση, διότι συνεπήγαγε και την της Λούτσης ης η υπεράσπισις καθίστατο ήδη δυσχερής. Όθεν ο Α. Μητσας και οι μετ’ αυτού Ν. Σταμούλος και Β. Ζούρκος έσπευσαν ν αποσυρθώσι, και τοι πολλαί συζητήσεις επί τούτω εγένοντο, μάτην δε ο Λ. Πλατούτσας μετ’ άλλων υπέδειξεν αυτοίς τα ολέθρια αποτελέσματα της εγκαταλείψεως ταύτης.

Ηδη η επί την Μακρυνίτσαν επίθεσις του εχθρού εφαίνετο τη επαύριον αναπόφευκτος. Το σχέδιον της αμύνης από της ακριβούς έκτελέσεως του όποιου έξηρτάτο ή σωτηρία και ή τιμή πάντων, τουναντίον δε η καταστροφη και το όνειδος της επαναστάσεως, έδει εγκαίρως ν’ αποφασισθή και εκτελεσθή. Αλλ’ εν τη κρισίμω ταύτη στιγμη επήλθε δυστυχώς φοβερά σύγχυσις και διχογνωμοσύνη, ου μόνον δι’ έλλειψιν αρχηγού δυναμένου να σκεφθή και επιταχθή τοις περί αυτόν, αλλά και διά την ολίγην προθυμίαν και το εκλείψαν θάρρος τινών σωματαρχών. Εν ω οι εχθροί καταλαμβάνοντες ησύχως τας υπό των επαναστατών εγκαταλειφθείσας θέσεις, παρεσκευά ζοντο αφ’ εσπέρας εις την κατά την επιούσαν προσβολήν, ούτοι αντί παντός άλλου ήρξαντο διαπληκτιζόμενοι και ερίζον τες προς αλλήλους του Α. Μητσα αρνουμένου να καταλάβη μετά του Β. Ζούρκου την επίκαιρον θέσιν Παναγιας-Πουρνάρι, ο I. Γίδας ήλθεν εις λόγους μετ’ αυτού πικρούς και επιπληκτικούς, οίτινες ηδύναντο να έχωσιν όλεθρίας συνεπειας. Αλλ’ ουδέ την θέσιν Χαμορίγανην επροθυμοποιήθη τις εγκαίρως να καταλάβη, αφ’ ης τουλάχιστον ηδύναντο ν’ αντιπροσβληθή ο από των Πουρναρίων-Παναγιάς προβάλλων εχθρός. Ο δε καθηγητής Ν. Νικολαΐδης, όστις απ’ αρχής εντέτεινεν εις την εν Μακρυνίτση διαρκή διαμονήν των επαναστατικών δυνάμεων, μη θέλων να θυσιάση εν γνώσει τους υπ’ αυτόν φοιτητάς, διέμενεν εις τα υψώματα της Καλογρήτσας. Προς τούτοις αι αναμενόμεναι επικουρίαι, ήτοι τα σώματα Θ. Βελλέντσα, Α. Πετρίτση, Γ. Νικολαΐδη και ο λόχος των Ίώνων δεν είχον φανή εισέτι, αλλ’ ούτε πολεμεφόδια ικανά υπήρχον.

Τa σώματα Ν. Άξελού και I. Φαρμάκη αναγκαιότατα κατά την τοιαύτην κρίσιμον περίστασιν εν Μακρυνίτση διέμενον εις μάτην μετά διαφόρων άλλων εν Πορταρια. Το δε πάντων χείριστον εκ των aπό Αγυιάς άφικομένων πλείστοι είχον αποβάλει το θάρρος, σχεδόν δε πάντες ήρξαντο aποβάλλοντες αύτό, διά την έπικρατούσαν σύγχυσιν και άνωμαλίαν, βλέποντες τας μεν επικαίρους θέσεις άλληλοδιαδόχως δωρεάν έγκαταλειπομένας, νέας δ’ άλλας τοιαύτας μη καταλαμβανομένας.

Ο αρχηγός Ζ. Μπασδέκης εννοήσας τόν κίνδυνον έγραψε περί την 10 ώραν μ.μ. πρός τόν Ν. Αξελόν την εξής επιστολήν:

»Μεγάλη απελπισία και aποθάρρυνσις κατέλαβεν άπαντας ένεκα της eλεύσεως των αποτεθαρημμένων σωμάτων εξ Αγιάς υπό τον Α. Μήτσαν και λοιπούς. Είναι ανάγκη να έλθης επάνω, διότι είσαι ο μόνος όστις θά επαναφέρης το θάρρος και θ‘ αντιταχθής εις την προσβολήν του πολυαρίθμου έχθρού. Αφίνεις την υπεράσπισιν των θεσεων εις τους σωματάρχας Κατσούδαν και Φαρμάκην.»
Εν τοιαύτη συγχύσει και καταστάσει πραγμάτων ο Κ. Λώρης, από δύο ημερών μάλιστα πάσχων τους οφθαλμούς, ανέλαβε να διευθύνη τα της μάχης.

Τις λοιπον εδύνατο ν΄άμφιβάλη περί της αποτυχίας;”
(συνεχεια αύριο)

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από μιά επιστολική κάρτα των Ελληνικών Ταχυδρομείων του 1901-02

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s