628. Πότε πραγματικά χτίστηκε το Κάστρο των Παλαιών;

10333561_626914224100635_7488437321766100642_o[1]
H πρώτη ευθεία αναφορά στο Κάστρο των Παλαιών είναι από το βιβλίο του Coronelli (http://tinyurl.com/n5na7vy ) στα μέσα του 17ου αιώνα που περιγράφει την επίθεση των Βενετών στο τούρκικο κάστρο του Βόλου. Όμως είναι λάθος να θεωρήσουμε ότι το Κάστρο χτίστηκε κάποια στιγμή μεταξύ του 15ου αιώνα που ήρθαν οι Τούρκοι στην περιοχή και του 17ου αιώνα. Το Κάστρο (σε κάποια μορφή) υπήρχε στα βυζαντινά χρόνια. Αλλά ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο λόφος των Παλαιών δεν είναι παρά ένας ανθρώπινος σχηματισμός από τα απομεινάρια αλλεπάλληλων οικισμών της προϊστορικής και ιστορικής εποχής. Οι ανασκαφές έδειξαν σημαντικά στοιχεία για ένα μυκηναϊκό οικισμό συνδεμένο με το Διμήνι και κάποιοι μάλιστα έφτασαν να συζητούν για την Ιωλκό του Ιάσονα και του Πελία. Ο οικισμός αυτός συνεχίζει να εμφανίζεται σαν «Ιωλκός» σχεδόν μέχρι το 12ο αιώνα . Παράλληλα αναπτύσσονται στα Πευκάκια οι Παγασές και πιο σημαντικά η πόλη της Δημητριάδας στις αρχές του 3ου π.Χ. αιώνα. Εκεί ήταν και η δύναμη και η φήμη της περιοχής κατά τους Ελληνιστικούς και Ρωμαικούς χρόνους. Στον 6μΧ αιώνα ο βυζαντινός συγγραφέας Προκόπιος αναφέρει [1] ότι η Δημητριάς ήταν μία των θεσσαλικών πόλεων της οποίας το τείχος επισκευάστηκε από τον Ιουστινιανό για να αντιμετωπιστούν οι επιδρομές των διαφόρων ξένων φύλων που είχαν αρχίσει να ταλαιπωρούν την Ελλάδα. Η αρχαιολογική σκαπάνη δεν έχει όμως δείξει τίποτα σχετικό στην περιοχή της Δημητριάδος στα Πευκάκια. Αντίθετα στο Κάστρο των Παλαιών υπάρχει ένα κομμάτι του τοίχους γύρω στο ένα μέτρο, στην κατασκευή του οποίου έχουν χρησιμοποιηθεί υλικά από την Δημητριάδα [2]. Την ιδέα ότι ο Προκόπιος αναφέρεται στην Ιωλκό όταν μιλάει για την Δημητριάδα την είχε προτείνει ο Ν. Γιαννόπουλος [3]. Έτσι σήμερα οι αρχαιολόγοι πιστεύουν πως ο Προκόπιος αναφέρονταν στην Ιωλκό – το Κάστρο των Παλιών δηλαδή – όταν έλεγε για την επισκευή του κάστρου της Δημητριάδος [4]. Επομένως το Κάστρο υπήρχε σε κάποια μορφή τουλάχιστον από τον 6ο μΧ αιώνα, ίσως και νωρίτερα!

ΣΗΜ. Η εντυπωσιακή φωτογραφία του λόφου των Παλαιών με τα απομεινάρια του Κάστρου, το τζαμί και τους Αγίους Θεοδώρους είναι λεπτομέρια από φωτογραφία του Κ. Ζημέρη που βρίσκεται στο αρχείο του ΔΗ.Κ.Ι. Ανοίξτε τη σε πλήρη οθόνη για να την απολαύσετε.

[1] Προκόπιος Περί Κτισμάτων IV.iii.5 “επί μέντοι Εχιναίου τε και Θηβών και, Φαρσάλου και άλλων των έπι Θεσσαλίας πόλεων απασών, εν αις Δημητριάς τε έστι και Μητρόπολις όνομα και, Γόμφοι και Τρίκα, τους
περιβόλους ανανεωσάμενος, εν τω ασφαλεί εκρατύνατο, χρόνω τε καταπεπονηκότας μακρώ,
ευτεπώς τε αλωτούς όντας, ει τις προσίοι”
[2] Ντίνα Α., «Η παλαιοχριστιανική Δημητριάδα και οι μετέπειτα αναφορές της», στο Κονταξή Ε. Ι. (επιμ.), Αρχαία Δημητριάδα. Η διαδρομή της στο χρόνο. Πρακτικά ημερίδας, Βόλος, 9.11.1994, Βόλος (ΔΗ.Κ.Ι.) 1996, 116 – 151.
[3] Γιαννόπουλος Ν. «Tò Φρούριον του Βόλου” EEBS 8 (1931), 110-33
[4] Olga Karagiorgou, «Urbanism and Economy in Late Antique Thessaly (3rd – 7th century A.D.) The Archaeological Evidence» Ph.D. Thesis Oxford, 2001.

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s