706. Η Άλωσις της Δημητριάδος από τους Σαρακηνούς στα 896 μ.Χ.

volos from peykakis-ED
Το τοπωνύμιο “Σαρακηνός” υπάρχει σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Στην περιοχή μας πρέπει να σχετίζεται με το ιστορικό γεγονός της άλωσης της Δημητριάδος από τους Σαρακηνούς.Αλλά ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο Κωνσταντίνος Ζ΄ Πορφυρογέννητος, στο σύγγραμμά του “Προς τον ίδιον υιόν Ρωμανόν (De Administrando Imperio)” [1], παραθέτει την εξής ρήση από την Χρονογραφία του Θεοφάνους του Ομολογητού: “πάνδεινα κακὰ πέπονθεν η Ρωμανία υπὸ των Αράβων μέχρι του νυν.” δηλαδή, πολλά κακά έπαθε η Ελλάδα από τους Άραβες μέχρι σήμερα. Ένα από αυτά τα κακά ήταν και η άλωσις της Δημητριάδος από τους Σαρακηνούς στα 896 μ.Χ. Ο Δημήτριος Καμπούρογλους γράφει [2]:“Εις το προμνημονευθέν έργο του Ιωάννου Καμενιάτου [3] περί της αλώσεως της Θεσσαλονίκης υπό των Σαρακηνών την 31 Ιουλίου του 904, υπάρχει περικοπή τις σχετιζομένη προς την προηγηθείσαν έτη τινά άλωσιν της εν τω Παγασητικώ Δημητριάδος. Η περικοπή έχει ως εξής: ‘Δημητριάς δε ούτω καλουμένη της Ελλάδος ετέρα πόλις, ου μακράν ημών [Θεσσαλονίκη] απωκισμένη, πολλώ πλήθει των οικητόρων και τοις άλλοις οις μέγα καυχώνται πόλεις των έγγιστα, υπεραιρομένη, ου προ πολλού της ημών αλώσεως έργον εγένετο των βαρβάρων. Πολιορκειθείσα γαρ ως μικρού δειν πάντων των υπ΄ αυτήν εν μαχαίρα πεσείν, ουδέν έτερον παρείχε νοείν, ή τοις κακοίς ημάς επιμένοντας την ομοίν πείραν των πραγμάτων εκδέχεσθαι και καθάπερ εις έμψυχον στήλην εν αυτή τα κεχρεωστημένα ημων αναγιγνώσκειν παθήματα’.
Και ενταύθα, ως παρατηρείται, είναι ερριζωμένη η οικτρά νοοτροπία ότι και οι της Δημητριάδος κάτοικοι ετιμωρούντο ούτω δια τας προς το Θείον ανομίας των, ώστε να διατυπώνεται και η γνώμη, ότι το μέγα των πάθημα επήλθεν όπως, προς τη δικαία των τιμωρία, χρησιμεύση και ως προανακρουστικόν εκφόβισμα προς περιστολήν της αμαρτωλής διαγωγής των εν Θεσσαλονίκη βιούντων.

Απαντώμεν εις τους Συνεχιστάς του Θεοφάνους τα εξής σχετικά:
‘Eτελεύτησε δε ο Πατριάρχης Στέφανος και αντ΄αυτού Πατριάρχης ο Μυστικός εχειροτονήθη Νικόλαος ο πολλά με κατά της σοφίας προτερήματα συν ευσχημόνι καταστάσει. Παρελήφθη δε η πόλις Δημητριάς εν τω θεμάτι Ελλάδος υπό των Αγαρηνών.’

και αλλαχού
‘Eτελεύτησε δε Αντώνιος ο Πατριάρχης και αντ΄αυτού χειροτονείται Νικόλαος, Μυστικός ων του Βασιλέως. Παρελήφθη δε και το Κάστρον η Δημητριάς εν τω θεμάτι της Ελλάδος υπό Δαμιανού του Αγαρηνού’.
Κατά ταύτα, το έτος 896, ως έτος της αλώσεως της Δημητριάδος δύναται να θεωρηθή ως ασφαλώς καθωρισμένον.
Η χρονολογική δηλ. διαδοχή των τριών Πατριαρχών είναι η εξής: Στέφανος Α’ 835-893, Αντώνιος Β’ 893-895, και Νικόλαος Α’ 895-906».

Ποιοι ήταν οι Σαρακηνοί (Αγαρηνοί) και ιδιαίτερα ο Δαμιανός, ο πορθητής της Δημητριάδας;

Το Εμιράτο της Κρήτης ήταν μια μουσουλμανική πολιτεία στο Μεσογειακό νησί της Κρήτης από το 820 έως την επανακατάληψή του από την Βυζαντινή Αυτοκρατορία το 961. Oι Σαρακηνοί – μουσουλμάνοι της Κρήτης, έποικοι από την Ισπανία, κυριαρχούν στο Αιγαίο. Συχνά συνεργάζονται με Μουσουλμάνους από άλλα μέρη της Μεσογείου, όπως στην άλωση της Δημητριάδος, όταν της επιχείρησης ηγείται ο Ρωμιός εξωμότης Δαμιανός ο εκ Τύρου, ορμώμενος από τη Συρία, ή στην άλωση της Θεσσαλονίκης το 904, με τον Έλληνα εξωμότης Λέων Τριπολίτης».

Σύμφωνα με το [4], ο «Νταμιάνα (Δαμιανός) ήταν Έλληνας εξωμότης ναύαρχος που ασπάστηκε το Μωαμεθανισμό, συνεργάστηκε στενά με τους Άραβες. Φαίνεται ότι αρχικά ήταν σκλάβος, που έγινε Μουσουλμάνος (κατά τον πατριάρχη Νικόλαο ήταν “εξωμότης Χριστιανός και κακός Μουσουλμάνος”). Στις ανατολικές πηγές αναφέρεται για πρώτη φορά ως εμίρης (κυβερνήτης) της Ταρσού κατά το έτος 283 από εγίρας (=905). Γύρω στο 908 βρισκόταν στη Βαγδάτη, από όπου και στάλθηκε ως αρχηγός επιδρομικής ενέργειας κατά της Αιγύπτου. Το 911 /12 ηγήθηκε της εγκληματικής επιδρομής κατά της Κύπρου, με ορμητήριο την Ταρσό. Λίγο αργότερα πήρε μέρος σε επιδρομή κατά του κάστρου του Malik του Αρμενίου. Ο χρόνος του θανάτου του δίνεται διαφορετικός στις πηγές. Ο Ibn al-Athir γράφει ότι ο “Νταμιάνα, διοικητής των στρατιών και κύριος της Μεσογείου πέθανε το 301 ” (από εγίρας). Ο Κεδρηνός αναφέρει ότι ο Νταμιάνα, εμίρης της Τύρου, πέθανε από ασθένεια κατά τη διάρκεια μεγάλης επιχείρησης κατά των Βυζαντινών, κατά το 917.»

Πολλές πληροφορίες για την Δημητριάδα στα Βυζαντινά χρόνια έχει μαζέψει και ο τοπικός ερευνητής και συγγραφέας Απόστολος Παπαθανασίου στο βιβλίο του Η Βυζαντινή Δημητριάδα, 431 – 1204, εκδόσεις Όμηρος, Βόλος 1995. Τον ευχαριστώ πολύ που μου χάρισε τα βιβλία του! (και εσένα Ελένη!…)

[1] http://homepage.univie.ac.at/ilja.steffelbauer/DAI.pdf
[2] Καμπούρογλου, Δημήτριος Γρ., Απαντα τα έργα: Α΄ : Η άλωσις των Αθηνών υπό των Σαρακηνών, 1935 http://invenio.lib.auth.gr/record/110984/files/arc-2009-47793_002.pdf
[3] Ιωάννου του κληρικού και κουβουκλείστου του Καμινιάτη εις την άλωσιν της 14:6 http://tinyurl.com/zpj747n
[4] http://www.livepedia.gr/index.php/Κύπρος_\Βυζαντινή_Εποχή

ΣΗΜ Η φωτογραφία είναι αγνώστου φωτογράφου.

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s