866. H Ναυμαχία του Βόλου από έναν αυτόπτη μάρτυρα (1827)

13087308_896193500506038_9114628434221352378_n[1]
Και ενώ έψαχνα να βρώ κάτι σχετικό με την Μεγάλη Εβδομάδα, ο καλός δαίμονας του Google μου εμφάνισε το κείμενο αυτό από το περιοδικό “Προπύλαια” του Γ. Βλαχογιάννη τομ 1. σελ. 88, 1900 (https://books.google.com/books?id=THcTAAAAYAAJ&pg=PA88) σχετικό με την ναυμαχία του Βόλου, το οποίο παραθέτω αυτούσιο. Περιγράφει όχι μόνο την ναυμαχία στο Βόλο, αλλά και άλλη έξω από τα Τρίκερι καθώς τα ελληνικά πλοία φεύγαν από τον Παγασητικό. Για την ναυμαχία αυτή έχουμε ξαναμιλήσει εδώ http://tinyurl.com/gn3qwst και εδώ http://tinyurl.com/cvqzlsf . Στη φωτογραφία είναι ο πίνακας του Γ. Πούλακα με τον ομώνυμο τίτλο (την είχε αναρτήσει η φίλη της σελίδας Έλενα Κάρλος, η οποία έκανε τις εργασίες συντήρησης του έργου) . Το κείμενο είναι λίγο δύσκολο (άφησα την αρχική ορθογραφία), αλλά νομίζω ότι αξίζει μιας και είναι από αυτόπτη μάρτυρα.

“Η ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΣΤΟ ΒΟΛΟ 1827
Την επιχείρηση αυτή μιας μοίρας του Ελληνικού στόλου που έγινε μ’ αρχηγό το φιλέλληνα Άστιγγα τον Απρίλη του 1827 με λίγα λόγια την περιγράφει ο Σ. Τρικούπης. Ενώ το εγγραφο που δημοσιεύω ακέριο παρακάτου έχει όλη τη λεπτομέρειαv ξετυλιγμένη από άνθρωπο που έλαβε μέρος κ’ είδε με τα μάτια του ό,τι με τόσην άκρίβεια διηγείται. Το σπουδαίο αυτό έγγραφο αποτελούσε μέρος του επίσημου Κρητικού αρχείου του 1821 που πεταμένο το ηύρα στο μπακάλικο του Γ. Σταματόπουλου κοντά ‘σ τη Νέα Αγορά το 1895, νομίζω, Κυριακή τής Τυρινής. Τα ανεκτίμητα εκείνα έγγραφα τα πούλησε ένα παιδί άγνωστο στο μπακάλη. Κι αν τα ‘δωσε για λίγες δεκάρες χρήσιμα για τής ανάγκες της μπακαλικής εγώ πρόφτασα κ΄ έσωσα τα περισσότερα μέ λίγες δραχμές. Τώρα τα έγγραφα βρίσκονται εκεί που είναι ο τόπος τους, ’σ τα χέρια της Κρητικής Κυβέρνησης. Το έγγραφο που δημοσιεύω εδώ ως όχι σχετικό με την ιστορία τής Κρήτης, το κράτησα και τοβαλα ‘σ τη σειρά των άλλων χαρτιών που έχω. Ο Α. Κριτοβουλίδης που γράφει ήταν, νομίζω, αδερφός τού Καλλίνικου Κριτοβουλίδη του ιστορικού της Κρήτης και φαίνεται πώς σ‘ αυτόν στέλνει το γράμμα.

Αυτάδελφε!

Η εκστρατεία ητις έγεινε κατά τον Κόλφον [ΣΗΜ. εννοεί Κόλπο] του Βόλου εστάθη ως ακολούθως. Τη 29 Μαρτίου 1827, αφού ο Λόρδ Κοχράν έδωκε την απόφασίν του διά την δούλευσιν της Ελλάδος και παρ΄ αυτής έλαβε τον τίτλον αρχιναύαρχος του Έλλ. στόλου καθ’ ην και η Εθνική Γ’ των Ελλήνων Συνέλευσις έλαβε τα αναγκαία μέτρα προς σωτηρίαν όλης της Επικρατείας κατ’ αυτήν έλαβε και ο Κ. Άστυγξ Διοικ. του Ατμοκινήτου [ΣΗΜ. εννοεί την Καρτερία] διαταγήν παρά του αρχιναυάρχου να εκστρατεύση με μίαν Γουλέταν «Ασπασίαν» υπό την οδηγίαν του εις τον ρηθέντα τόπον, όπου μέλλει να άνταμώση και το Κουρβέτο του Κ. Τομπάζη «Θεμιστοκλής» και το Βρίκι του Κ. Μιαούλη «Άρης». Τη Μεγάλη Δ’ 30 ιδίου ανήχθημεν εκ του Πόρου διευθυνόμενοι προς τον διορισθέντα τόπον. Όλην την Μεγάλην εβδομάδα και τη Κυριακη και Δευτέρα του Πάσχα διετρίψαμεν εις το πέλαγος και τη Γ’ της Διακαινησίμου εφθάσαμεν εις Σκόπελον όπου εκάμαμεν την Ανάστασιν και οι εν τη νήσω μας εδέχθησαν ασμένως. Εκεί εστάθημεν 3 ημέρας επειδή εμβάσαμεν μερικά ξύλα αναγκαία δια την φωτιάν του πλοίου μας. Τη 6 Απριλίου εσηκώθημεν εντεύθεν διευθυνόμενοι προς τον Κόλφον. Τη ιδία νυκτί ανταμώθημεν μέσα εις τον Κόλφον με τα λοιπά πλοία και το πρωί αφού έγινεν η σκέψις και ο Κ. Άστυγξ Διοικητής της εκστρατείας έδωκε τας ορδινίας (ΣΗΜ. διαταγάς], παρασκευασθέντες εις τας 3 ώρας της ημέρας εκινήσαμεν εις την εκτέλεσιν του σκοπού μας. Μετά μισήν ώραν επαρρησιάσθημεν έμπροσθεν των Τρικέρων όπου ήτο αραγμένα 4 πλοία από Γουλέτας και 1 Βρίκι πολεμικόν μεγάλον 18 κανονίων και μίαν βόμβαν. Ο σκοπός μας ήτο να κτυπήσωμεν πρώτον εκείνα τα πλοία άλλ’ ευρόντες ούριον άνεμον και ανασκεψάμενοι εκρίναμεν συμφερώτερον να υπάγωμεν πρώτον εις τον λιμένα του Βόλου. Εις τας 8 ώρας της ημέρας και 8 του μηνός εφθάσαμεν εις τον προσδιορισθέντα τόπον και αφού εμβήκαμεν εις τάξιν και εσχεδιάσαμεν περί της μάχης εις τας 9 ώρας άρχισεν ο άκροβολισμός.

Η θέσις του Βόλου είναι πεδιάς και φρούριον προς βορράν επί του παραθαλασσίου, έχον υπέρ τα 12 κανόνια. Ο λιμήν του κλείει από έν μικρόν άκρωτήριον αντίκρυ κείμενον προς μεσημβρίαν επί του οποίου είναι και κανονοστάσιον από 4 κανονιων. Το φρούριον λοιπόν με το άκρωτήριον συνδέουν την είσοδον εις τον λιμένα όπου είναι 8 εχθρικά πλοία.

Ο Κ. Άστυγξ διώρισεν το μεν Κουρβέτο και το Βρίκι να σταθούν έξωθεν του λιμένος προς το ακρωτήριον και να κανονοβολούν το εχθρικόν κανονοστάσιον το δε Ατμοκίνητον με αύτόν να έμβη μέσα εις τον λιμένα, η δε Γουλέτα ομού με άλλην Γουλέταν δόπού εύρομεν εις τον Κόλφον να στέκωνται εις τα πανία και να κανονοβολούν ενίοτε εις το φρούριον ή εις το ακρωτήριον. Οι εχθροί και πρότερον βλέποντες Ελληνικά πλοία πλησιάζοντα εις τον λιμένα δεν ήλπιζον ποτέ ότι θέλουν εισέβειν και τώρα έμενον υπερασπιζόμενοι αυτά άλλ’ έχοντες εκ φήμης το Ατμοκίνητον εύθυς ώς το ειδον ετράπησαν φεύγοντες, γνωρίζοντες την αδυναμίαν των και προτιμώντες την ζωήν μάλλον της ίδιοκτησίας. Μερικοί επαιρόμενοι ανοήτως επέμενον άλλ’ ίδόντες ο ουκ ήλπιζον, το Ατμοκίνητον να είσέρχεται μέσα, άρχισαν να μιμώνται τους πρότερον φεύγοντας ομογενείς των και βιαζόμενοι ερρίπτοντο είς την θάλασσαν, εξ ων δύο εζωγρήσαμεν και ένα νέον Αραβα και τινάς Γραικούς ελευθερώσαμεν. Ημείς εις την δίοδόν μας μεταξύ ακρωτηρίου και φρουρίου 2 σφαίρας εστείλαμεν προς τον εχθρόν και τας δύο ευτυχώς. Αφού έμβομεν μέσα και ιδόντες ότι τα εχθρικά πλοία δεν αντιστάνονται εις πόλεμον, έστειλαν το κάθε πλοίον από μίαν βάρκαν εις άλωσιν αυτών. Από τα 8 πλοία τα εχθρικά τα μεν 3 ήσαν φορτωμένα ζωοτροφίας και πολεμοφόδια τα δ’ άλλα 5 εύκαιρα και το εν εξ αυτών ήτο καθησμένον πλησίον προς το φρούριον. Αφού δέ εκυριεύσαμεν τα επτά τα πέντε ες αυτών εσηκώσαμεν εις τα πανία, τα δέ άλλα καθησμένα όντα, ολίγοι οι ναύται μας και καιρός δέν εσυγχώρει αργοπορίαν, τα επυρπολήταμεν αφήνοντες είς τους εχθρους μεγάλην πυράν νά θερμαίνονται κατ εκείνην την νύκτα του ρεμεζανίου των και τον φόβον νά έχωσιν είς μνημόσυνον αίώνιον, το δέ ογδοον βρίκιον πρός το φρούριον καθησμένον προς το βράδυ του εστείλαμεν μερικάς βόμβας το διεφθείραμεν και του εκρημνίσαμεν τα ιστία του, και την σωτηρίαν του ας γνωρίζη από την νύκτα ήτις διέκοψε τον πόλεμον. Αφού ένύκτωσεν και τας λείας αποστείλαμεν έξω του λιμένος εσηκώθημεν και ημείς και εκβαίνοντες αράξαμεν έξοθεν. Ημείς εστείλαμεν αρκετάς βόμβας εις το φρούριον, το δε φρούριον όσας σφαίρας μας έρριψεν καμμίαν ζημίαν δέν μας ακολούθησε και μ’ όλον δτι πολλαί εκόλλησαν εις το πλοιον μας. Παρομοίως και το Κουρβέτο και Βρίκι επολέμησαν έξωθεν κατά του κανονοστασίου αρκετά χωρίς να λάβωσιν καμμίαν βλάβην και τοιουτοτρόπως εστάθη αιτία το Άτμοκίνητον νά λειηθώσιν τα πλοία, τα οποία αν ο καιρός εσυγχωρούσε να καρτερήσωμεν ακόμη 3 ήμέρας επειτα ηθέλαμεν τα εύρειν όλα φορτισμένα. Τη επαύριον δε μαζή με όλα και με την νίκην επεστρέψαμεν διευθυνόμενοι προς εκείνα οπού αφήσαμεν είς Τρίκερα.

Άλλ’ επειδή και ο άνεμος δεν εβοήθησεν να φθάσομεν την ιδίαν ημέραν ο Κ. Άστυγξ εδιόρισεν να αράξομεν εις Παλαιά Τρίκερα και να βάλομεν εις τάξιν τα πράγματα. Τη 10η ενεστώτος εδιόρισεν μίαν ώραν πρό της ανατολης του ηλίου να σηκωθώσιν όλα τα πλοία εις τα πανία διά να αρχίσωμεν την νύκτα την μάχην εις Τρίκερα κατά των εκεί εχθρικών πλοίων. Εις τας 3 ώρας μετά την δύσιν του ηλίου αφού όλα τα Ελληνικά πολεμικά πλοία έστειλαν από μίαν βάρκα με ναύτας εις το Ατμοκίνητον με σκοπόν να κάμωμεν έφοδον, επήγαμεν μέσα εις τον λιμένα όπου ήσαν αραγμένα τα εχθρικά πλοία και καθώς επλησιάζαμεν εις το βρίκι μας εννόησαν οι εχθροί και έρριψαν καθ’ ημών και ξηράς και θαλάσσης όλην των την παταρίαν. Ημείς βλέποντες ότι είναι αδύνατον να ναυμαχήσωμεν την νύκτα επειδή οι μεν εχθροί μας έβλεπον με το να ήμεθα έξω από τον ίσκιον της ξηράς, ημείς δε με το να επεσκίαζεν αύτους το σκότος δεν τους εβλέπομεν και επομένως ηθέλαμεν λάβειν ζημίαν διά τούτο εκρίναμεν καλήτερον να αφήσωμεν το πραγμα διά την αύριον και απεμακρύνθημεν υστερον από τρείς βόμβας όπου τους ερρίψαμεν. Αφού εξημέρωσεν 1η Απριλίου και έγεινε σκέψις περί του πρακτέου και είδομεν ότι είναι δύσκολον να κυριευθώσι ζώντα, εκρίναμεν καλήτερον να τα καταποντίσωμεν διά των σφαιρών όθεν τη ιδία ημέρα εις τας 5 ώρας άρχισεν ο ακροβολισμός. Οι εχθροί από τα πλοία και από την ξηράν έρριπταν ανωφελώς τας σφαίρας των καθ’ ήμών. Το Άτμοκίνητον ξερνών πυρ εισεχώρησεν εις τον λιμένα και τίποτε άλλο δέν εκύταξε ειμή το εχθρικόν πολεμικόν βρίκιον ανταποκρινόμενον και αυτό εξίσου μέ το πύρ. Αφού μετ’ όλίγην ώραν άμφότερα εναυμάχησαν το μέν Ατμοκίνητον στέλλει δύο μπαλαφουγάδες κατά του βρικίου και αμέσως γίνεται ολοκαύτωμα και εις τόν Ποσειδώνα στέλλεται δώρον πρότερον έχον μίαν σημαίαν κόκκινην έπειτα εξερευγόμενον από διάφορα μέρη το πύρ εσχημάτιζεν πολλάς σημαίας και τα ιστία του ως λαμπάδες αναμμέναι. Παρομοίως όμως επολέμησαν και τα λοιπά πλοία των Ελλήνων κατ’ αυτήν την μάχην. Αφού δε ετελειώσαμεν και τούτον τον σκοπόν μας αφήνοντες εις τους εχθρούς και δεύτερον τρόμον από μέρους του Ατμοκινήτου, ανεχωρήσαμεν εκείθεν. Πόσοι εχθροί είναι φονευμένοι και πληγωμένοι κατ’ αυτάς τας μάχας δεν ηξεύρομεν εξ εικασίας δε ημπορούμεν να είπωμεν οτι είναι πολλότατοι, επειδή είδομεν πολλους επ΄ ώμους φερομένους. Η δε από μέρους ημών ζημία είναι εις Αγγλος από το Ατμοκίνητον και εις Γραικός από το Βρίκι φονευμένοι και όχι άλλοι και τοιαύτη εστάθη η κατά τον Κόλφον του Βόλου εκστρατεία.

Ηκολούθησεν έπειτα από την από του Βόλου φυγήν μας και άλλο συμβεβηκός εις τους εχθρούς αγνοούμεν δε πόθεν και δεν εμάθομεν πώς εστάθη. Αφού απεμακρύνθημεν από τον Βόλον και ήμεθα πλησίον εις τα Παλαιά Τρίκερα μετά μεσημβρίαν τη 9 Απριλίου είδομεν μέσα εις την πόλιν μέγαν καπνόν όστις ολίγην ώραν εβάσταξεν όθεν συμπεράνομεν ότι να έμεινε καμμία βόμβα ιδική μας εις την των εχθρών πυριτοθήκην, την οποίαν ισως οί εχθροί δέν είδον και τότε αφού έσπασε να εκάη και ή πυριτοθήκη να αναποδογύρισε και οικίας και ανθρώπους. Πλην μέγα θαύμα και τούτο οπως και αν ηκολούθησε. Αφού ήλθομεν εδώ εις Πόρον εμάθαμεν τας καλάς ειδήσεις οτι ο Πειραιεύς εκυριεύθη από των ήμετέρων και με μεγάλην φθοράν των εχθρων. Εντός ολίγου ελπίζεται να ελευθερωθή και το ιερόν εδαφος των Αθηνών και να καθαρισθώ από εχθρικά στρατόπεδα. Το Ατμοκίνητον ετοιμάζεται να εκπλεύση ογλήγωρα με τον Έλληνικόν στόλον κατά του εχθρικού. Ελπίζομεν ότι και εκεί θεία βοηθεία θέλομεν κάμειν το χρέος μας επειδή και ο Διοικητής αυτού με γενναίαν άπόφασιν και πνέων κατά των εχθρών τρόμον είναι αποφασισμένος τους εχθρούς να κάμη πρώτον να τον τρομάξωσι και έπειτα να αναχωρήση από την ναυμαχίαν και ή απόφασίς του βεβαιώνεται από των παρελθόντων πολέμων.

18 Απριλίου 1827 εκ του Ατμοκινητου εν τη νήσω Πόρω
Ο αυτάδελφός Σας
Α. Κριτοβουλίδης

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s