910. Ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών – Μηλιές

13731518_947654012026653_4006749853946788766_n[1]
Αυτή τη φορά κατά την διάρκεια των διακοπών στην ιδιαίτερη πατρίδα, αποφάσισα ότι θα διορθώσω μερικές από τις αδικαιολόγητες παραλείψεις μου. Μια από αυτές είναι ότι δεν είχα επισκεφτεί το ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών στις Μηλιές. Βρέθηκα λοιπόν εκεί, χτες και προχτές, δύο φορές. Την μία φτάσαμε βράδυ με το αυτοκίνητο και ο καλός ιερέας του ναού, άνοιξε για μας να τον δούμε παρά το προκεχωρημένο της ώρας (Ευχαριστούμε πολύ πάτερ!), και την άλλη μέρα το πρωί μετά από μια πορεία από τα Καλά Νερά με τα πόδια προς τις Μηλιές (μπράβο στο http://walking-pilion.blogspot.gr/2011/07/blog-post.html – για τις λεπτομερείς οδηγίες!).

Προετοιμάστηκα όσο περισσότερο μπορούσα. Αν και δεν μπόρεσα να βρω το βιβλίο του φίλου Λαρισαίου γιατρού και φιλίστορα Ν. Παπαθεοδώρου [1] (τελικά είναι πολλοί οι Λαρισαίοι που έχουν κάνει καλό στο Βόλο και την περιοχή 😉 ). Βρήκα όμως μια διπλωματική από ΤΕΙ Πειραιώς [2], που απετέλεσε το σημείο εκκίνησης για να μάθω περισσότερα. Περιγράφω εν περιλήψει τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία του ναού.

– O ναός «ανεκηνήθη επί το έτος 1741» βάσει μιας εκ των επιγραφών του ναού – και πιθανών να υπήρχε προγεννέστερος ναός στην ίδια θέση.

– Ενώ έχει δώδεκα εσωτερικούς τρούλους – η εξωτερική άποψη είναι μάλλον λιτή, πιθανώς διότι ενώ μεν επιτρεπόταν η λατρεία στους ναούς τον καιρό εκείνο της Τουρκοκρατίας, επιβάλλετο ίσως δια νόμου ίσως για απλά πρακτικούς λόγους να μην προκαλεί τους Τούρκους η ύπαρξη μεγαλοπρεπών ορθόδοξων ναών.

– Η ύπαρξη 48 κενών και αναποδογυρισμένων πιθαριών στην οροφή του ναού που συμβάλει στην ελάφρυνση του βάρους αλλά και στην εξαιρετική ακουστική του ναού (μαζί με τα πέντε πηγάδια στο δάπεδο του ναού). Η χρήση αυτού του στοιχείου αρχιτεκτονικής ακουστικής αναφέρεται στον Αριστοτέλη [3] και εξηγείται με το φαινόμενον συντονισμού Helmholtz [4]

– Το εξαιρετικό ξυλόγλυπτο τέμπλο καλλιτεχνημένο σε ξύλο φλαμουριάς και επικαλυμμένο με φύλλα χρυσού, απεικονίζει ανάγλυφα και «κεντημένα» σε αυτό, παραστάσεις και σκηνές από την κιβωτό του Νώε, ζώων και πουλιών της Αφρικής.

– Οι καταπληκτικές 300 αγιογραφίες που απεικονίζουν αγίους που
δεν είναι ευρέως γνωστοί. Όπως (α) ο Άγιος
Σισώης που απεικονίζεται μπροστά σε ένα τάφο που περιέχει ένα σκελετό – που ανήκει στον Μέγα Αλέξανδρο μιας και η παράδοση θέλει τον Άγιο αυτό να έχει ανακαλύψει τον τάφο του μακεδόνα στρατηλάτη στην έρημο Σιονά. (β) ο Άγιος Χριστόφορος ο Κυνοκέφαλος (γ) οι Άγιο Σαράντα (ο καθένας ξεχωριστά) με ονόματα που σπάνια απαντώνται όπως Άγιος Σμάραγδος, Άγιος Ευνοϊκός, Άγιος Εκδίκιος, Άγιος Γοργόνιος, Άγιος Σακερδών, Άγιος Χουδίων, και Άγιος Κάνδιδος

– Last but not least που λένε οι Άγγλοι, οι εξαιρετικές τοιχογραφίες του Νάρθηκα – Ο ζυγός της Δικαιοσύνης (Δευτέρα Παρουσία) και ο καταπληκτικός Τροχός του Χρόνου.

Ο Τροχός του χρόνου – μια ιδιαίτερα ασυνήθιστη για χριστιανικό παράσταση περιλαμβάνει στον εξωτερικό κύκλο τον “Μάταιο Βίο του Πλάνου Κόσμου”, ενώ στους δύο εσωτερικούς κύκλους
απεικονίζονται οι εποχές του χρόνου, στον ένα με τα σύμβολα των «ζωδίων» και στον άλλο με τις προσωπογραφίες νεαρών αγοριών. Αυτού του είδους τα θέματα αναφέρονται ως «στροφάδες κέλευθοι» και είναι εικονογραφικές όψεις του προσκαίρου της ζωής (δείτε [5]). Έτσι στα αντίστοιχα σημεία που δηλώνουν τις φάσεις της ζωής του ανθρώπου σημειώνονται οι ακόλουθες φράσεις (με λίγα ορθογραφικά λάθη)

«Άρα και πότε διαβάς ανέλθω εις τα άνω;»
«Στρέφου, ω χρόνε, εν σπουδή όπως ταχύ ανέλθω».
«Ιδού εγγύς ελήλυθα καθίσαι εις τον θρόνον».
«Ποίος υπάρχει ως εμέ και τις υπέρτερός μου;».
«Άρα, ω χρόνε, ως ορώ παρήλθε η νεότης;»
«Ω, πως εμέ τον δύστηνον ηπάτησας, ω κόσμε».
«Βαβαί, ω θάνατε, τις δύναται φυγείν σου;”

Χάρμα οφθαλμών, μυαλού και ψυχής λοιπόν αυτός ο υπέροχος ναός. Να πάτε, και να ξαναπάτε.
Η φωτογραφία είναι της κόρης μου, που είναι σαφώς καλύτερη φωτογράφος από μένα 🙂

[1] Νικ. Παπαθεοδώρου [1] «Ο Ο ναός των Ταξιαρχών στις Μηλιές του Πηλίου, Μηλιές 2009.
[2] Γαρυφαλια Δημάκη Γ. και Αχιλλέας Φρίξος Λιβέριος, Πτυχιακή εργασία “Μεταβυζαντινές εκκλησίες στην Ελλάδα. Μελέτη Περίπτωσης: Η εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών στις Μηλιές του Βόλου” Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών , Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων ΤΕΙ Πειραιώς, 2012
[3] Αριστοτέλη «Προβλήματα Ι, ΙΑ. Όσα περί φωνής 8» https://books.google.gr/books?id=SaANAAAAQAAJ&pg=PA105
[4] Συντονισμός Helmholtz https://en.wikipedia.org/wiki/Helmholtz_resonance
[5] Ηλίας Αντωνόπουλος, «Στροφάδες κέλευθοι. Εικονογραφικές όψεις του
προσκαίρου στη μεταβυζαντινή τους σύνθεση» Δελτίο Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, Τόμος ΚΒ’ (2001) • Σελ. 61-76
Αθήνα 2001 http://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/deltion/article/viewFile/4159/3934.pdf

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s