1037. Η πρώτη ελληνίδα γιατρός στο Νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού στο Βόλο – 1897 (επ΄ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας)


Το 1887 η 18χρονη Ελένη Παντελίδου αυτοκτόνησε γιατί δεν έγινε δεκτή στην Ιατρική Σχολή. Άφησε ένα σημείωμα στο οποίο έγραφε:
«ο θάνατος μου ας ακουστεί ως κραυγή σε εκείνους οίτινες θεωρούν τη γυναίκα ως μεσαιωνική δούλη». Λίγα χρόνια μετά, η πρώτη Ελληνίδα γιατρός Μαρία Καλαποθάκη έπαιρνε το πτυχίο ιατρικής στο Παρίσι το 1894. Αλλά ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Η Μαρία Καλοποθάκη γεννήθηκε το 1859 στην Αθήνα, από Ελληνα πατέρα, τον Μιχαήλ Καλοποθάκη και Αμερικανίδα μητέρα, την Μάρθα Χούπερ Μπλάκλερ. Ο πατέρας, από την Αρεόπολη της Μάνης, δάσκαλος στην αρχή, σπούδασε ιατρική και έγινε στρατιωτικός χειρούργος. Εγκατέλειψε την ιατρική και έφυγε να σπουδάσει θεολογία στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, για να επιστρέψει στην Ελλάδα και να ιδρύσει παραρτήματα της Ευαγγελικής Εκκλησίας ένα από τα οποία και στον Βόλο (~1880).

Η Μαρία γεννήθηκε στην Αθήνα, έκανε τα πρώτα χρόνια της εκπαίδευσης της στην Αμερική και τελείωσε το Παρθεναγωγείο στην Αθήνα. Το όνειρο της ήταν να σπουδάσει ιατρική αλλά μιας και το Πανεπιστήμιο στην Αθήνα δεν δεχόταν ακόμα γυναίκες πήγε στο Παρίσι όπου γράφτηκε στην Ιατρική Σχολή τον Οκτώβριο του 1886. Οκτώ χρόνια μετά γυρίζει στην Αθήνα το 1894, και αφού πέρασε τις προφορικές και γραπτές εξετάσεις στην Ιατρική Σχολή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, άρχισε να ασκεί την γενική ιατρική αν και της σύστησαν να στραφεί προς την Γυναικολογία.

Δυό χρόνια πρίν δύο αδελφές από την Κεφαλλονιά, η Αγγελική και η Αλεξάνδρα Παναγιωτάτου, ήταν οι πρώτες γυναίκες που έγιναν δεκτές από την Ιατρική Σχολή Αθηνών. Το 1894 τέσσερις άλλες γυναίκες έγιναν δεκτές η Ανθή Βασιλειάδου, η Αννα Κατσίγρα, η Ελένη Αντωνιάδου και η Βασιλική Παπαγεωργίου.

Η μικρή ομάδα των πρωτοπόρων αυτών γυναικών κάτα από τις οδηγίες της Μαρίας Καλαπαθάκη εκπαίδευσε σε σύντομο χρονικό διάστημα μια σειρά γυναικών νοσοκόμων. Η κήρυξη του πολέμου του 1897 βρήκε ανταπόκριση στην συντονισμένη δράση της Ενώσεως των Ελληνίδων γυναικών, στην οποία οι πρωτοπόρες γυναίκες ιατροί πήραν ενεργό μέρος. Η Ενωση των Ελληνίδων Γυναικών έθεσε στη διάθεσή του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού σε σύντομο χρονικό διάστημα ένα τέλεια οργανωμένο νοσοκομείο για την έδρα των εχθροπραξιών στον Βόλο και να προετοιμάσουν ένα άλλο σαν νοσοκομείο βάσης στην Αθήνα. Ο Βόλος στον Παγασητικό κόλπο είχε εκλεγεί λόγω της ευκολίας της μεταφοράς των τραυματιών στην Αθήνα με νοσοκομειακά πλοία. Το νο σοκομείο στεγάστηκε στο οίκημα Ιωανν. Χατζηκυριαζή στην γωνία Γαλλίας και Κ Καρτάλη. Το προσωπικό αποτελούνταν από δύο χειρουργούς του Ερυθρού Σταυρού τους Μιχ. Καντά και Αγγ. Ευαγγελίδη, την Καλοποθάκη διευθύντρια και την Κατσίγρα (ακόμα φοιτήτρια) και μια ομάδα νοσοκόμων. Ανάμεσα στις νοσοκόμες αυτές βρίσκουμε κάποιες καταπληκτικές γυναίκες όπως την Αύρα Θεοδωροπούλου/Δρακοπούλου [2], την αμερικανίδα Χάριετ Μπόυντ [3], την γνωστή μας Μαρία Κασσαβέτη [4], την Σοφία Μπαλτατζή και τις εγγλέζες εθελόντριες Κate Rider και Dunbar.

Το νοσοκομείο αυτό περιέθαλψε περί τους 300 βαριά τραυματισμένους. Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία μίας φαρμακοποιού από την Λάρισα, της Αμαλίας Παπασταύρου που στο ημερολόγιό της με τίτλο «Ημερολόγιον του Πολέμου – 1 έως 14 Απριλίου 1897» σημειώνει τα εξής:

«Απριλίου 13: Πάσχα θλιβερόν εξημέρωσε. Ο Xριστός ανέστη αλλ’ η Ελλάς έμεινε τεθαμμένη και χιλιάδες ανθρώπων την ημέραν αυτήν της χαράς και της ελπίδος έμενον άστεγοι γυμνοί και πεινώντες χωρίς ελπίδα να επανακτήσωσιν ότι απώλεσαν. Ακόμη λέγεται ότι η εγκατάλειψις της Λαρίσης είναι σχέδιον το οποίον δεν δύναται να εννοήσει το πλήθος. Πυρετώδης κίνησις εις την αποβάθραν του Βόλου, μεταφερόμενου του υλικού του πολέμου εις τ’ ατμόπλοια. Και τα νοσοκομεία του Ερυθρού Σταυρού διελύοντο μεταφερομένων των πληγωμένων επί των ατμοπλοίων. Δύο απέθανον επί της λέμβου, οι λοιποί εστιβάζοντο ως δέματα εις το κύτος του ατμοπλοίου μεταποιηθέντος εις νοσοκομείον. Αυτή λέγεται περιποίησις και φιλανθρωπία δι’ εκείνους οίτινες προσέφερον το αίμα των υπέρ πατρίδος! Τας θέσεις των κατέλαβε το προσωπικόν των νοσοκομείων. Μόνη η δεσποινίς Καλαποθάκη έμεινε μέχρι τέλους εις Βόλον περιποιούμενη τους τραυματίας. Οταν οι άνδρες φεύγουσι καλόν είναι να μένωσιν αι γυναίκες»

ΣΗΜ. Οι περισσότερες πληροφορίες είναι από την ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΑ του ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΗΡΥΚΑ της Νέας Υόρκης, τεύχος 51, 5/2012
Οι πληροφορίες για τις νοσοκόμες στο νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού στο Βόλο είναι από δική μου έρευνα και ελπίζω να σας δώσω περισσότερες πληροφορίες προσεχώς.
Η φωτογραφία του νοσοκομείου του Ερυθρού Σταυρού είναι απο μια προηγούμενη ανάρτηση [5]. Το σκίτσο των νοσοκόμων που περιποιούνται τους τραυματίες στην προβλητα του Βόλου είναι από το Black and White του Λονδίνου (5/1897) και η φωτογραφία των ελληνίδων νοσοκόμων επι του πλοίου “Αλβανία” είναι από το [6]

[1] https://el.wikipedia.org/wiki/Μιχαήλ_Καλοποθάκης
[2] https://el.wikipedia.org/wiki/Αύρα_Θεοδωροπούλου
[3] https://en.wikipedia.org/wiki/Harriet_Boyd_Hawes
[4] https://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/1109950652463654
[5] https://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/790304151094974
[6] Adolfo Rossi, ALLA GUERRA GRECO -TURCA (Aprile-Maggio 1897) IMPRESSIONI ED ISTANTANEE DI UN CORRISPONDENTE, Firenze, 1897

 

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s