No. 1057 O Χείρων και ο Πηλέας στα ερυθρόμορφα αγγεία του Ζωγράφου του Βερολίνου (Berlin Painter)

18033997_1198207273637991_3900376260371981102_n[1]18121023_1198207343637984_4892526545320959772_o[1]
Είχα σήμερα την τύχη να επισκεφθώ στην γειτονιά μου μια καταπληκτική έκθεση αθηναϊκών αγγείων στο μουσείο του Πανεπιστημίου Πρίστον [1]. Τα αγγεία αυτά αποδίδονται σε έναν ανώνυμο Αθηναίο αγγειογράφο στον οποίο η διεθνής αρχαιολογική κοινότητα αναφέρεται σαν τον Ζωγράφο του Βερολίνου (επειδή έτσι τον ονόμασε ο Βρετανός καθηγητής John Beazley γύρω στα 1930 με βάση ένα αγγείο που βρίσκονταν στο μουσείο του Βερολίνου). Αυτή είναι μια συμβατική ονοματολογία που συναντάται συχνά. Υπάρχει για παράδειγμα ο ζωγράφος της Μαδρίτης, ο ζωγράφος του Εδιμβούργου κτλ. Τα εκθέματα περιελάμβαναν περίπου 55 αγγεία του Ζωγράφου του Βερολίνου και περίπου 10 από άλλους Αθηναίους αγγειογράφους. Χρονολογικά είναι από την περίοδο 490–460 π.X. την εποχή των μεγάλων νικών εναντίον των Περσών έως την αρχή της εποχής του Περικλή. Τα περισσότερα βρέθηκαν στην Ιταλία (εξαγωγές της Αθήνας στην Μεγάλη Ελλάδα) και βρίσκονται σήμερα διάσπαρτα σε διάφορα μουσεία του κόσμου.

Προφανώς το μάτι μου έψαξε για αγγεία με θέματα της περιοχής μας. Και όντως ήταν δύο. Το ένα με θέμα το κυνήγι της Θέτιδος από τον Πηλέα και το δεύτερο το Πηλέα να παρουσιάζει τον μικρό Αχιλλέα στον Χείρωνα. Ο αγγειογράφος αναπαριστά την δραματική σκηνή της μυθολογίας όταν μετά από πολύ κυνήγι ο Πηλέας πιάνει την Θεά Θέτιδα (εφαρμόζοντας την χειρώνιο λαβή που του είχε συστήσει ο Χείρων). Η Θέτις προσπαθεί να ξεφύγει και απλώνει το χέρι της προς τις αδερφές της Νηρηίδες που σκορπίζουν από το φόβο καταφεύγοντας τον πατέρα τους Νηρέα. Στην άλλη μεριά του αγγείου ο αγγειογράφος αναπαριστά τον Χείρωνα. Ο σοφός Κένταυρος φορά ένα ιμάτιο στο ανθρώπινο μέρος του σώματος του, στεφάνι στα μαλλιά, και ένα κλαδί έλατου εν είδει σκήπτρου. Το δεύτερο σχετικό με την περιοχή μας θέμα είναι η παρουσίαση του Αχιλλέα από τον Πηλέα στον Χείρωνα για να αρχίσει η εκπαίδευση του. Αυτό το αγγείο βρέθηκε σπασμένο σε πολλά κομάτια και μερικά από αυτά λείπουν. Εν πάση περιπτώσει, η σύνθεση είναι ενδιαφέρουσα. Αριστερά είναι ο Πηλεάς με κοντό χιτώνα που κρατάει ένα σπαθί και ένα ακόντιο. Με το αριστερό του χέρι παρουσιάζει τον γυμνό Αχιλλέα στον Χείρωνα. Ο Χείρων που και εδώ φοράει στεφάνι, και χιτώνα/ιμάτιο στο ανθρώπινο μέρος του σώματός του απλώνει το χέρι καλωσορίζοντας τον Αχιλλέα , ενώ στο άλλο χέρι του κρατά ένα κλαδί στο οποίο είναι κρεμασμένος ένας λαγός και πιθανόν μια αλεπού, υποδηλώνοντας την γνώση της τέχνης του κυνηγού. Στη μέση υπάρχει ένα καρποφόρο δέντρο που υποδηλώνει το περιβάλλον του Πηλίου που είναι ο χώρος δράσης του σοφού Κενταύρου.

17966192_1198207380304647_7626518896860692492_o[1]

Ίσως να μην σας κάνουν μεγάλη εντύπωση ακόμη ένα-δυό αγγεία, ή οι χιλιοειπωμένες ιστορίες της μυθολογίας, αλλά για μένα βρισκόμενος τόσο μακριά από την πατρίδα, το να βρω ένα ακόμα σημείο επαφής μ’ αυτήν είναι πηγή ιδιαίτερης ευχαρίστησης και υπερηφάνιας.

Θα σημειώσω ότι από τα σημαντικότερα αγγεία της έκθεσης ήταν οι τρεις αμφορείς των Παναθηναίων, παραδοσιακό έπαθλο με το οποίο βραβεύονταν οι νικητές των αγωνισμάτων γυμναστικής και αρματοδρομίας στα Παναθήναια.

18077307_1198207410304644_4150728634578849299_o[1]

Επίσης ενδιαφέρον ήταν το αγγείο που έδειχνε τον νεαρό με το τσέρκι (το στεφάνι που το κυλούσε με την βοήθεια ενός ξύλου). Το Τσέρκι ή Κρικηλασία είναι ένα διαχρονικό παιχνίδι που παιζόταν στην αρχαιότητα αλλά και στην νεότερη εποχή.

18056851_1198207576971294_6640003209073892190_n[1]

Όσοι φίλοι της σελίδας βρίσκονται στην ανατολική ακτή της Αμερικής (ξέρω είναι κάποιοι) μην χάσετε αυτή την εντυπωσιακή έκθεση – θα διαρκέσει ως τα μέσα Ιουνίου.

ΣΗΜ. Οι δύο πρώτες φωτογραφίες είναι από το βιβλίο της έκθεσης – οι δικές μου είχαν πολλές αντανακλάσεις. Οι υπόλοιπες είναι δικές μου.

[1] http://artmuseum.princeton.edu/art/exhibitions/1656

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s