Νο. 1058 Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ (~1275 μ.Χ.)

18076507_1200573196734732_3550587150308708263_o[1].jpg

«Εκ γαρ της δεινής εκατέρωθεν αντιστάσεως, πολλοί των πιπτόντων ήσαν, και θάλασσα ρέεν αίματι» [1]. Η θάλασσα, που αναφέρεται ο βυζαντινός ιστοριογράφος Γεώργιος Παχυμέρης, ότι βάφτηκε στο αίμα, δεν είναι παρά ο Παγασητικός κόλπος έξω από τα τείχη της Δημητριάδος. Αλλά ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Βρισκόμαστε στα 1275. Ο Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγος προσπαθεί να ανασυστήσει την βυζαντινή αυτοκρατορία. Η Κωνσταντινούπολη έχει ήδη ανακαταληφθεί (1261). Η λατινική παρουσία στην ηπειρωτική Ελλάδα εκτός της Πελοποννήσου είναι κυρίαρχη στην Αθήνα (Φραγκικό Δουκάτο των Αθηνών) και την Εύβοια (Βερονέζοι επι κεφαλής υπό την εποπτεία της Βενετίας).

Το Δεσποτάτο της Ηπείρου, ένα από τα κράτη που προέκυψαν από την διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τους σταυροφόρους, είχε πέσει σε παρακμή και έσπασε σε δύο κομμάτια. Το κομμάτι που περιελάμβανε την Θεσσαλία και την Φθιώτιδα ανήκε στον Ιωάννη Α΄ Δούκα τον Νόθο με πρωτεύουσα τις Νέες Πάτρες (Υπάτη). Στα 1272 ο Ιωάννης απέκτησε τον τίτλο του σεβαστοκράτορα, ως υποτελής του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου στα πλαίσια μιας πρόσκαιρης συμμαχίας. Όμως, προσπάθησε με νύχια και με δόντια να κρατήσει τη ανεξαρτησία του και αντιτάσσεται στην ηγεμονία του Βυζαντίου.

Στη περιοχή μας έχουμε την οικογένεια των Μαλιασηνών που με ακροβατικές συμμαχίες και συγγένειες [2] με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη διατηρεί την κυριαρχία της ανεξάρτητα του ποιος είναι ο κύριος της Θεσσαλίας.

Το 1274/5 ο Μιχαήλ Η΄Παλαιολόγος στέλνει στρατό υπό τον αδερφό του Ιωάννη Παλαιολόγο και ναυτικό υπό τον Αλέξιο Φιλανθρωπινό να εισβάλει στην Θεσσαλία. Ο στρατός φτάνει και πολιορκεί το κάστρο των Νέων Πατρών (Υπάτη). Ο Ιωάννης Α’ Δούκας καταφέρνει να δραπετεύσει, ντυμένος με παλιά ρούχα, κάνοντας τον χωρικό. Καταφεύγει στην Θήβα όπου ζήτησε την βοήθεια του Ιωάννη ντε Λα Ρος δούκα των Αθηνών, και με την βοήθειά του διώχνουν τα Βυζαντινά στρατεύματα από την Υπάτη.

Ενθαρρυμένοι οι Λατίνοι από την ήττα του βυζαντινού στρατού, αποφασίζουν να βάλουν τέλος στην εισβολή των Βυζαντινών χτυπώντας τον στόλο του Φιλανθρωπινού που ήταν ελλιμενισμένος έξω από την Δημητριάδα.

Έτσι την άνοιξη του 1275, οι Λατίνοι της Εύβοιας και της Κρήτης επιτίθενται με 30 περίπου καράβια στον Παγασητικό και τον Filippo Sanudo επικεφαλής (ή καλύτερα στον κόλπο των Δύο Αλμυρών όπως λέγονταν τότε) στα υπεράριθμα βυζαντινά. Ο αιφνιδιασμός εκμηδενίζει την αριθμητική υπεροχή των βυζαντινών οι οποίοι λίγο ως πολύ τα βρήκαν … σκούρα.
«Ο μεν ουν αρχηγός του ναυτικού Ρωμαίων, ο Φιλανθρωπινός επί της ναυαρχίδος ων περιήει παραθαρρύνων προς πόλεμον τους οπλίτας, ποτέ μεν επί του δεξιού κέρως γινόμενος, ποτέ δ’ επί του ευωνύμου» λέει ο Νικηφόρος Γρηγοράς [3]. Αλλά τα πλοία των Λατίνων έφεραν πύργους στις πρώρες που επέτρεπαν στους Λατίνους στρατιώτες να έχουν θέση υπεροχής ( «των πολεμίων ώσπερ εκ γης στερεάς αφ΄ υψηλού λίθους μεγάλους και συνεχείς βαλλόντων επ΄αυτούς» [3]). Όμως σαν από μηχανής θεός εμφανίζονται τα ηττημένα στρατεύματα των Βυζαντινών που γύριζαν από την Υπάτη. Παρά το χαμηλό τους ηθικό, επιβιβάζονται σε πλοία που ήταν τραβηγμένα στην ξηρά και επιτίθενται στους Λατίνους. Την αντεπίθεση αυτή απεικονίζει η αναπαράσταση [4]. Ο Sanudo λέει [4] «οι άνδρες αυτοί που ήταν εξασκημένοι στον πόλεμο, και φρέσκοι μας νίκησαν εύκολα».

Ο αυτοκράτωρ Μιχαήλ Παλαιολόγος χάρηκε τόσο πολύ που όπως λέει ο Sanudo «πίστεψε πως θα έδιωχνε τους Λατίνους τελείως από την Ελλάδα είτε διά της βίας είτε με διπλωματία, και για το λόγο αυτό αμέλησε όλες τις άλλες φροντίδες της αυτοκρατορίας» [4]. Πάντως η νίκη στην ναυμαχία της Δημητριάδας, ήταν η αρχή μια καινούργιας σπουδαίας εκστρατείας για την επιστροφή της Εύβοιας και των νησιών του Αιγαίου στην βυζαντινή αυτοκρατορία [6].

[1] Γεωργίου του Παχυμέρη «Μιχαήλ Παλαιολόγος», http://www.documentacatholicaomnia.eu/04z/z_1242-1310__Georgius_Pachymeres__De_Michaele_Palaeologo_(MPG_143_0222_0996)__GM.pdf.html
[2] Ο Κωνσταντίνος Μαλιασηνός ιδρυτής της μονής της Παναγίας Μακρινίτισσας ήταν κουνιάδος του Μιχαήλ 2ου Αγγέλου του Ηπείρου. Ο γιος του Νικόλαος είχε σύζυγο την Άννα που ανήκε στον οίκο των Παλαιολόγων. Οι Μαλιασηνοί αργότερα μέσω γάμων θα συγγενέψουν με τον οίκο των Νοβέλ, Καταλανών κατακτητών της Ελλάδος! Έτσι κρατούν την τοπική εξουσία σε όλες τις καταστάσεις.
[3] Νικηφόρου Γρηγορά, Βυζαντινή Ιστορία (σελ. 117, 118)
http://www.documentacatholicaomnia.eu/20vs/203_CSHB/1828-1897,_CSHB,_25_Nicephorus_Gregoras_Byzantina_Historia_[Schopeni_Editio],_GR.pdf
[4] D’Amato, Raffaele. Byzantine Naval Forces 1261-1461: The Roman Empire’s Last Marines (Men-at-Arms). Bloomsbury Publishing.
[5] Sanudo, Regnio di Romania, pp. 121-22
[6] Genakoplos D.J. “Emperor Michael Palaeologus and the West 1258-82: A Study in Byzantine Latin-Relations”, 1959
[7] Παπαθανασίου Α. «Η Μαγνησία και το Πήλιο στον Ύστερο Μεσαίωνα (1204-1423), Βόλος 1998

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s