Νο. 1128 Άγιος Δημήτριος – Νέα Δημητριάδα

Χρόνια πολλά στους/στις εορτάζοντες/ουσες!
Η σημερινή ανάρτηση αφορά τον Άγιο Δημήτριο της Νέας Δημητριάδας (ενορία της συχωρεμένης της γιαγιάς μου). To κείμενο της μητρόπολης μου το επεσήμανε ο αγαπητός φίλος Πάρης Κουτσογεώργης. Τα αποκόμματα των εφημερίδων μου τα έδωσε ο ακούραστος φίλος Γιώργος. Την φωτογραφία (του 1939) την ανάρτησε ο φίλος “Πηγασος Νεου Κοσμου”. Τους ευχαριστώ όλους!
——
“Μέχρι το έτος 1937 δεν υπήρχε στην περιοχή της Νέας Δημητριάδος κάποιος ναός η ναΰδριο έτσι οι πιστοί αναγκάζονταν να εκκλησιάζονται σε παρακείμενους Ι. Ναούς .Ο Εξωραϊστικός Σύλλογος της περιοχής παίρνει την πρωτοβουλία να αγοράσει το οικόπεδο για να χτιστεί ναός .Μετά από έρανο στην πόλη του Βόλου και στην γύρω περιοχή συγκεντρώνεται το απαραίτητο ποσό για την αγορά του οικοπέδου και την ανοικοδόμηση του ναού.”, λέει ο ιστότοπος της μητρόπολης [1]. Όντως, ο «Ταχυδρόμος» της 12/12/1936 μας λέει ότι το οικόπεδο αγοράστηκε προς 20,000 δρχ. και ο σύλλογος ζήτησε άλλες 10,000 από τον Δήμο [2]. Αξιοσημείωτο είναι ότι, όπως αναφέρει το άρθρο, τα υλικά του αρτι κατεδαφισθέντος παλαιού ναού του Αγίου Κωνσταντίνου θα χρησιμποποιούταν στο κτίσιμο του ναού της Νέας Δημητριάδας [2,3].


«Τα μέλη του Εξωραϊστικού συλλόγου είχαν αρχικά διαφωνήσει γαι το όνομα που θα έπρεπε να έχει ο ναός .Άλλοι μεν υποστήριξαν ότι θα έπρεπε να φέρει το όνομα του Αγίου Φανουρίου, γιατί έλεγαν ότι τέτοια εκκλησία υπήρχε κάτω από την παλαιά ακρόπολη της Δημητριάδος, άλλοι δε πρότειναν να αφιερωθεί στον Άγιο Δημήτριο όπου και υπερίσχυσαν.» [1] Την Κυριακή 4 Απριλίου του 1937 γίνεται η θεμελίωση του ναού παρουσία του μητροπολίτου Δημητριάδος Ιωακείμ, του δήμαρχου Σ. Σπυρίδη και άλλων επισήμων [4].


Ο πρώτος εφημέριος είναι ο π. Δημήτριος Ντότσιας, ο ιερέας που φαίνεται μαζί με τους ενορείτες του στην φωτογραφία. Η ενορία επίσημα ιδρύεται στις 13 Ιουλίου 1940 [1]. «Από την απελευθέρωση και μετά η ενορία του Αγίου Δημητρίου συνεχίζει κανονικά το έργο της έως το έτος 1957.» [1]. Ο ναός κρίνεται ακατάλληλος και η λειτουργεία γίνεται σε ξύλινο παράπηγμα. Το 1960 αγοράζεται ένα οικόπεδο και δωρίζεται ένα δεύτερο από τον κ. Παρίση Κουτσογιώργη . Η θεμελείωση του ναού γίνεται την Κυριακή 22 Δεκεμβρίου 1963, ενώ τα εγκαίνια του ναού έγιναν μετά από 12 χρόνια το Σεπτέμβριο του έτους 1975.

——-
[1] http://old.imd.gr/catalog/poi/11/13
[2] Ταχυδρόμος 2 Νοεμβρίου 1936
[3] Ταχυδρόμος 12 Δεκεμβρίου 1936
[4] Ταχυδρόμος 5 Απριλίου 1937

Advertisements
Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

No. 1127. Ο ύφαλος Λευτέρης και το Ναυάγιο του ατμόπλοιου “Βολος”


Λευτέρης ή Μήρμυξ κατά τους αρχαίους, Ξέρξης, Παπαδιαμάντης, το γερμανικό ατμόπλοιο “Βόλος”, ναυάγια, Αλφόνς (!), και καταδύσεις, ένα φαινομενικά ετερόκλιτο μείγμα με πολύ τοπικό ενδιαφέρον.
Αφορμή ένα άρθρο στο Diving του Ross J Robinson (με την συμβολή των Δημ. Ευγενόπουλου, Δημ. Γκαλών και Πάρη Σοφού), στο περιοδικό «Diver» τεύχος Σεπτ 2017 με φωτογραφίες του Kostas Menemenoglou.
http://www.divernet.com/wre…/p320632-views-of-the-volos.html
Παραθέτω την μετάφραση του άρθρου και ευχαριστώ τους συντελεστές και το περιοδικό για την άδεια να την αναρτήσω εδώ.
————————
Παρόλο ότι δεν θα το βρείτε σε πολλά βιβλιάρια καταχώρησης καταδύσεων, ο ύφαλος Λευτέρης είναι μια από τις καλύτερες καταδύσεις στην Ελλάδα. Βρίσκεται μεταξύ του Πηλίου και της Σκιάθου και είναι μια μικρή βυθισμένη ράχη βράχου που σχετίζεται με μερικά αξιοσημείωτα ιστορικά γεγονότα.

Βρίσκεται μόλις λίγο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, και είναι περιβόητος κίνδυνος για την ναυσιπλοΐα. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, τουλάχιστον τρία περσικά πλοία χτύπησαν στον ύφαλο και βυθίστηκαν κατά την δεύτερη εκστρατεία των Περσών στα 480 π.Χ. Ο Ξέρξης τότε διέταξε να κατασκευαστεί μια πέτρινη στήλη από κομμάτια βράχου που ζύγιζαν έως μισό τόνο για να αποφευχθούν περαιτέρω απώλειες. [Η στήλη – το αλεώριο – υπάρχει και σήμερα αλλά βρίσκεται στο κτίριο Ναυτικής Διοίκησης στον Πειραιά]. Δύο αιώνες πριν από το φάρο της Αλεξάνδρειας, η στήλη αυτή είναι η παλαιότερη ναυσιπλοϊκή σηματοδότηση γνωστή από τα ιστορικά αρχεία.

Πολλούς αιώνες αργότερα ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851-1911) έγραφε στον Φτωχό Άγιο ότι ο «Λευτέρης ηλευθέρωνε κατά καιρούς, απαλλάττων τα μεν πλοία του βάρους του φορτίου, τους δε ναυβάτας του προσκαίρου άχθους της ζωής.»

Παρόλη την ύπαρξη φάρου (από το 1907) ο ύφαλος έχει προκαλέσει δύο πρόσφατα ναυάγια. Το φορτηγό πλοίο Βέρα προσάραξε εκεί στα 1999 και το ναυάγιο του βρίσκεται εκεί, σπασμένο στα δύο εύκολα προσιτό στους δύτες. Όμως πολύ πιο ενδιαφέρον είναι το SS Volos [SS=steam ship=ατμόπλοιο], ένα παλιό ναυάγιο, η ταυτότητα του οποίου ήταν σχεδόν ξεχασμένη εδώ και 60 χρόνια.

Το ναυάγιο του Βέρα

Το πλοίο «Βόλος»


Ναυπηγήθηκε το 1902 και αρχικά ονομαζόταν «Θάσος». Το πλοίο αυτό επωμίστηκε τον άχαρο ρόλο του μεταγωγικού πολεμοφοδίων στο αυτοκρατορικό ναυτικό της Γερμανίας κατά τον 1ο ΠΠ. Στα 1921 εκτελούσε την διαδρομή Αμβούργο-Κωνσταντινούπολη. Στις 21 Φεβρουαρίου του 1931, στις 8.14μμ, με φουρτουνιασμένη θάλασσα και ανέμους 8 με 10 μποφόρ, εξόκειλε στον ύφαλο Λευτέρη. Παρά την σημαντική εμπειρία του καπετάνιου και του πρώτου αξιωματικού στις ελληνικές θάλασσες, η ένταση της τρικυμίας και τα δυνατά ρεύματα είχαν σαν αποτέλεσμα την προσάραξη του πλοίου.

Οι σημαντικές ζημιές έκαναν το πλοίο να παίρνει νερά. Ο ασυρματιστής προσπάθησε να στείλει σήμα ΣΟΣ, αλλά η κεραία ήταν βραχυκυκλωμένη. Σε λίγο η γεννήτρια του πλοίου σταμάτησε να λειτουργεί και το κατάστρωμα βυθίστηκε στο σκοτάδι. Με φως από λάμπες πετρελαίου το πλήρωμα προσπαθούσε να προστατευθεί από την καταιγίδα και προσεύχονταν για την σωτηρία του. Δύο πλοία που πέρασαν από κοντά δεν τους αντελήφθησαν. Κάποια στιγμή η καταιγίδα κόπασε και ο κίνδυνος μειώθηκε. Μια πρόχειρα επιδιορθωμένη κεραία επέτρεψε την εκπομπή του ΣΟΣ και το σουηδικό πλοίο Μπέλος στάλθηκε προς βοήθεια. Την επόμενη μέρα το πλήρωμα μεταφέρθηκε στο λιμάνι του Βόλου, ενώ ο καπετάνιος, ο πρώτος αξιωματικός και ο αρχιμηχανικός έμειναν τρεις ακόμη μέρες πάνω στο πλοίο για να αποφευχθεί κάθε προσπάθεια τρίτων να το βρουν και να ζητήσουν δικαιώματα διάσωσης, ενώ η επιχείρηση διάσωσης του πλοίου ήταν σε εξέλιξη.

Στα 1942, στην κορύφωση της γερμανικής κατοχής, ο Αυστριακός θαλάσσιος βιολόγος και πρωτοπόρος της υποθαλάσσιας φωτογράφησης Hans Hass ήταν στην Ελλάδα για μια επιστημονική αποστολή. Χρησιμοποιώντας καταδυτικές τεχνικές τροφοδοσίας αέρα από την επιφάνεια και αναπνευστικές συσκευές κλειστού κυκλώματος (ο Jacques Cousteau εφεύρε το Aqualung ένα χρόνο μετά) ο Hass κινηματογράφησε το «ΒΟΛΟΣ» στον βυθό. Ως εκ θαύματος το φίλμ μπορεί να το δει κανείς στο ντοκιμαντέρ του Unter Haien (1947, Men Among Sharks)

Δείχνει το ναυάγιο ορθό και πλήρες σε βάθος 10-12 μέτρων.
Σήμερα 75 χρόνια από την βύθιση του «Βόλος», το κομμάτι της πρύμνης που έχει απομείνει, δεν είναι παρά ένα μικρό απομεινάρι 10 μέτρων. Χωρίς ξεκάθαρα σημάδια αναγνώρισης, θα μπορούσε να ανήκει σε άλλα κομμάτια του πλοίου εκτός από την πρύμνη που έχει ένα ιδιαίτερο σχήμα. Καθώς πλησιάζει κανείς, μπορεί να δει μια επωτίδα (τα δοκάρια που κρατάνε τις σωστικές λέμβους) που είναι καλυμμένη από θαλάσσια ζωή και γέρνει προς την άμμο του βυθού. Μια προσεκτική παρατήρηση δείχνει ότι η επωτίδα απλά κάθεται πάνω στην κουπαστή, δηλαδή έπεσε σ΄αυτή τη θέση. Δοκάρια που στηρίζανε το κατάστρωμα προεξέχουν από την κουπαστή λυγισμένα σε κάθετη θέση. Κάποια από αυτά είναι σπασμένα και είναι παγίδες για τα δίχτυα των ανυποψίαστων ψαράδων. Το μήκος της κουπαστής από το βυθό φαίνεται να είναι μόνο 3-4 μ. που σου δίνει την εντύπωση ότι τα υπόλοιπα τρία τέταρτα της κουπαστής είναι θαμμένα βαθειά στην άμμο του βυθού. Όμως αυτό είναι μόνο μια ψευδαίσθηση. Δυστυχώς απλά λείπει.

Η ανάσυρση των παλαιών ναυαγίων για να πουληθούν ως παλιοσίδερα ήταν μια κοινή πρακτική μετά τον 2οΠΠ. Έτσι στην περίοδο 1945-1952, η ελληνική κυβέρνηση ανέσυρε προς διάλυση τουλάχιστον 350 τέτοια παλιά ναυάγια. Παρόλο ότι το «Βόλος» δεν ήταν σε κάποια τέτοια επίσημη λίστα, δεν απέφυγε την προσβολή της μερικής ανέλκυσης. Η προπέλα, η υπερκατασκευή, και πιθανόν η πολύτιμη μηχανή και ο λέβητας αφαιρέθηκαν. Συχνά για να κοπούν τέτοια τεράστια κομμάτια μετάλλου χρησιμοποιούνταν δυναμίτες παρά
την περιβαλλοντολογική καταστροφή που προκαλούσαν. Έτσι το «Βόλος» είναι σήμερα ένα απομεινάρι του ναυαγίου, αλλά ότι μένει είναι αρκετό για να προσελκύει τους δύτες να εξερευνήσουν μερικά συναρπαστικά ιστορικά γεγονότα. Ανάμεσα σ΄αυτά και ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον κομμάτι τοπικής ιστορίας.

Η αποστολή του Hans Hass του 1942 περιελάμβανε και τον συμπατριώτη αυστριακό Alfons Hochhauser. Έχοντας ζήσει ως βοσκός και ως ψαράς στην περιοχή του Πηλίου τα χρόνια πριν από τον πόλεμο, Ο Αλφονς μιλούσε καλά ελληνικά και ήταν οικείος με τις Σποράδες και την τριγύρω θαλάσσια περιοχή. Στα 1928 είχε συμμετάσχει στην ανέλκυση του Ποσειδώνα του Αρτεμισίου – που παρόλο το όνομα του αναπαριστά τον Δία – που είχε κατασκευαστεί γύρω στα 460 π.Χ., και βρίσκεται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα. Το άγαλμα αυτό είχε ανασυρθεί από ένα πιθανώς ρωμαϊκό ναυάγιο του 250 π.Χ. κοντά στο ακρωτήριο του Αρτεμισίου στην Βόρεια Εύβοια μόλις 10 μίλια νοτιοδυτικά του ύφαλου Λευτέρη.

Στο 1942 ο Αλφόνσο (που αργότερα χρησιμοποιούσε την θέση του στο Γερμανικό στρατό για να σώσει Έλληνες, πολλοί από τους οποίους ήταν φίλοι του από την δρακόντια συμπεριφορά των ναζί) γράφει στο προσωπικό του ημερολόγιο [επι λέξη από το βιβλίο του Κ. Ακρίβου για τον Αλφόνσο]:

«14η Ιουλίου – Εμείς τα βγάζουμε από την θάλασσα και αυτοί τα τοποθετούν σε κασόνια με πριονίδι. Ύστερα όλα μαζί τα βάζουν στο αμπάρι. Μέχρι τώρα έχω μετρήσει 12 κιβώτια. Όλες τους είναι γεμάτες με θαυμαστά πάγματα από την ναυαγισμένη πόλη. Μερικά είναι σε πολύ καλή κατάσταση, λες και φτιάχτηκαν μόλις χτές». [1]
«25η Αυγούστου – Τελευταία ημέρα. Αύριο επιστρέφουμε. Ο «…» [Hans Hass] είναι φανερά ικανοποιημένος. Ξεπλήρωσα έτσι και εγώ το χρέος που είχα από παλιά. Βέβαια μόνος χαρούμενος δεν μπορώ να είμαι. Οι ταινίες που γυρίσαμε είναι πολύ καλές. Είναι γεμάτα και τα αμπάρια με κασόνια. Όμως σκέφτομαι πόσο διαφορετικά ήταν το 1928 όταν ανακαλύψαμε τον αρχαίο θεό!…» [1]

Παρόλο ότι δεν έχει βρεθεί ποτέ, η «ναυαγισμένη πόλη» πρέπει να βρίσκεται ανάμεσα στην Ψαθούρα και την Γιούρα που είναι νησιά των Σποράδων. Αφού ο ύφαλος Λευτέρης προκάλεσε την βύθιση τόσων πλοίων, λογικά, αν ο Hass και ο Hochhauser βρήκαν κάποια αρχαία ευρήματα θα τα έστελναν στην Γερμανία. Είναι πιθανόν ότι τα διάφορα κομμάτια που βρίσκονται ακόμα σήμερα δεν είναι παρά ένα ελάχιστο απομεινάρι του ότι υπήρχε εκεί παλαιότερα. Ή ίσως – όπως κάθε καλός δύτης θα υπέθετε – πρέπει να είναι ίχνη που οδηγούν σε νέες ανακαλύψεις.

Δύο τοπικά κέντρα καταδύσεων οργανώνουν εκδρομές στον ύφαλο Λευτέρη το Skiathos Diving Centre, skiathosdiving.gr, και το Zoumbo Sub, zoumbosub.gr.

[1] Αυτολεξεί από το βιβλίο του Κ. Ακρίβου “Ποιός θυμάται τον Αλφόνς”, Μεταίχμιο, 2010, σελ 172, 174.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , | Leave a comment

Νο. 1126 Ο Βόλος και το χρήμα (1887 και όχι μόνο)

“Το υπέρ τον Βώλον πλανώμενον όνειρον είνε το χρήμα. Εκ του καπνού των τριών ατμοκίνητων αλευρομύλων και των δύο σιδηρουργείων του, εκ του επί των δύο μεγάλων αποβαθρών και της ευρείας προκυμαίας συνωστισμού ανθρώπων πάσης προελεύσεως, εκ του βαρέος άσθματος των εκφορτονόντων ατμοπλοίων εκ των πληρουσών τον λιμένα κραυγών των ναυτών και λεμβούχων, εκ των διασχιζόντων τας οδούς και τας αγυιάς αχθοφόρων, εκ του τριγμού φορτηγών αμαξίων, εν σάκκοις, εν βαρελίοις, εν κοφινίοις, εν ασκοίς, εν δέμασιν, εν πίθοις μεταφερόντων σίτον, καπνόν, έλαιον, οίνον, κουκούλια, μήλα, γεώμηλα, κάστανα, εκπέμπεται φλογερά τις μέριμνα προς απόκτησιν κέρδους νυχθήμερος πόθος πόλεως ήτις εγείρεται την αυγήν όπως το αξίωμα του Απελλού: ουδεμία ημέρα άνευ γραμμής μεταβάλη επί το εμπορικότερον: Ουδεμία ημέρα άνευ δραχμής “….

Από ένα περίφημο άρθρο με τίτλο “Μέχρι Βώλου” του Αριστοτέλη Κουρτίδη [1] στην Εστία (1887) [2]. Πένα γλαφυρή αλλά και κοφτερή, με ελαφρό πασπάλισμα πρωτευουσιάνικης υπεροψίας. Από τα πιο σημαντικά κείμενα που περιγράφουν την νεαρή τότε πόλη του Βόλου (με ω!) που βιάζονταν να ενηλικιωθεί.

ΣΗΜ. Η καρτ ποστάλ είναι του Στ. Στουρνάρα στην αρχή του περασμένου αιώνα.

[1] https://el.wikipedia.org/wiki/Αριστοτέλης_Κουρτίδης
[2] “Μέχρι Βώλου”, Εστία 1887 σελ. 505, ,521, 537, και 560 (τέσσερις συνέχειες)
https://books.google.com/books?id=oEgOAAAAYAAJ

Posted in Uncategorized | Tagged , , , | Leave a comment

No. 1125. Η φαινομενική ηρεμία μιας επαρχιακής πόλης


Λεπτομέρεια από καρτ ποστάλ του Κ. Στουρνάρα (από το προσωπικό μου αρχείο), τέλος δεκαετίας του 40.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , | Leave a comment

Νο. 1124. Εζήτησεν όπως τω πληρώσω δύο χιλιάδας δραχμάς δια να παύση τον κατ’ εμού πόλεμον


—————————————————–
Τον παλιό καλό καιρό που ήταν όλα τέλεια 😉

Γνωστή ιστορία για αρκετούς, αλλά μου κάνει εντύπωση κάθε φορά που το ξαναδιαβάζω. Από την “απολογία” του Δημητρίου Σαράτση [1] για τα γεγονότα του Ανωτέρου Παρθεναγωγείου, τα λεγόμενα και “Αθεϊκά”:

“Ολόκληρος ο θόρυβος και όλαι αι φαντασιολογίαι περί εκτελέσεως αξιοποίνων ή ανηθίκων πράξεων εν τω Ανωτέρω Παρθεναγωγείω … κατεσκευάσθη από τον μάρτυρα κατηγορίας Δημοσθένη Κούρτοβικ τον συντάκτη της εκβιαστικής εφημερίδος ο “Κήρυξ”, όστις εξεμεταλεύθη το προσωπικόν επεισόδιον του Σεβασμιωτάτου μετά της καθηγήτριας Χριστάκου, το ανύψωσεν εις περιωπήν θρησκευτικού και εθνικού ζητήματος, ανέμιξεν εμέ και τρεις δημοτικούς συμβούλους … εζήτησεν όπως τω πληρώσω δύο χιλιάδας δραχμάς δια να παύση τον κατ’ εμού πόλεμον… Ο κατασκευαστής του θορύβου Δημοσθένης Κούρτοβικ … έχει ως κανόνα του δημοσιογραφικού του βίου την εκβίασιν και αργυρολογίαν, πάντοτε γράφει και υβρίζει επί πληρωμή… και έχει καταδικασθεί προς τούτοις υπό του Πλημμελειοδικείου Βόλου πεντάκις μέχρι τούδε επί εξυβρίσει και συκοφαντία.”!…

Παλιά μου τέχνη κόσκινο…λοιπόν ο “ταλαντούχος” κ. Δ. Κούρτοβικ, που φαίνεται στην εικόνα της ανάρτησης (πηγή [2])
—-
ΣΗΜ. Αν κάποιος δεν γνωρίζει ή θέλει να μάθει περισσότερα για την δίκη του Ανωτέρου Παρθεναγωγείου ας δει εδώ [2] ή στο δίτομο βιβλίο του καθ. Χ. Χαρίτου που υπάρχει και online [3]

[1] (Δ. Σαράτσης), Διά να παύση η συκοφαντία και η εκμετάλλευσις, Εν Βόλω, Εκ του τυπογραφείου της εφημερίδος “Η Θεσσαλία”, 1911.
[2] https://argolikivivliothiki.gr/2011/12/06/diki/
[3] Χ. Χαρίτου “Το Παρθεναγωγείο του Βόλου”, Ιστορικό Αρχείο Νεολαίας, Γεν. Γραμματεία Νέας Γενιάς, Αθήνα, 1989.
http://www.iaen.gr/to_parthenagogeio_tou_bolou__a__-b-34.ht… και
http://www.iaen.gr/to_parthenagogeio_tou_bolou__b__-b-35.ht…

Posted in Uncategorized | Tagged , , | Leave a comment

Νο. 1123 Οκτώβρης και 13 (a)


Στις 13/10/1944 έχουμε τον βομβαρδισμό του λιμανιού από την South African Air Force – που πολεμούσε στο πλευρό της RAF
https://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/614817641976960:0

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Νο. 1122 Ακροβατικά στο λιμάνι (1981)


Φωτογραφία του φίλου της σελίδας Δ. Διανελλή. Αεροπλάνο του αεροπορικού σμήνους επιδείξεων (και διαφήμησης) γνωστής εταιρείας με φόντο τα Πευκάκια

Posted in Uncategorized | Tagged | Leave a comment