Νο. 1315 Φρανσίσκο Μοροσίνι

Το κάστρο του Βόλου από το βιβλίο του Coronelli (1686) [1] Coronelli, Vincenzo, “Memorie istoriografiche delli regni della Morea e Negroponte e luoghi adiacenti”, Venice 1686 https://archive.org/details/memorieistoriogr00coro και στα γαλλικά [2] Coronelli, Vincenzo, “Memoires, historiques & geographiques du royaume de la Moree, Negrepont, & des places maritimes, jusques à Thessalonique”, Amsterdam (1686), σελ. 165.


Σαν ναύαρχος του ενετικού στόλου κατέστρωσε ένα σχέδιο για την εκτόπιση των Τούρκων από το Αιγαίο. Ο στόλος του επιτέθηκε σε πολλά λιμάνια και μεταξύ αυτών το Μάρτιο του 1655 καταστρέφει και το κάστρο του Βόλου. Λεπτομέρειες για την επίθεση στο Βόλο δείτε εδώ: (Ανάρτηση 351 https://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/415939541864772:0). Στους έλληνες είναι περισσότερο γνωστός για την κανονιά που χτύπησε τον Παρθενώνα. Ο ίδιος λέγεται ήταν φανατικός μισογύνης, υπεραγαπούσε τη γάτα του και δεν έφευγε ποτέ για ναυτική εκστρατεία χωρίς να την έχει μαζί του. Όταν η γάτα του πέθανε την βαλσαμωσε με ένα ποντίκι στα πόδια της (υπάρχει στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βενετίας). Για την εκστρατεία του για την ανακαταληψη της Πελοποννήσου πήρε τον τίτλο Peloponnesiaco (ο Πελοπονησιακός).

 

 

Στο παλάτι του Δόγη στην Βενετία

O Μοροζίνι και η γάτα του…
Σήμερα η γάτα βρίσκεται βαλσαμωμένη στην αίθουσα “Wunderkammer” του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Βενετίας.
https://www.facebook.com/MUVEeducation/photos/a.150290965413589/614454675663880/?type=3&theater

Advertisements
Posted in Uncategorized | Tagged , | Leave a comment

No. 1313 Εντοιχισμένο υπερθύρο στο ναός Κοίμησεως Θεοτόκου στην Μακρινίτσα

Φωτογραφία: Κώστας Καρανικολός

Ο φίλος Κώστας Καρανικολός που διαβάζει την ΗΜΣΠΤΧ από το http://volosmagnisia.blogspot.com/μου έστειλε μια σειρά από υπέροχες φωτογραφίες από την περιοχή μας. Διάλεξα μια από αυτές για να τον ευχαριστήσω αλλά και για να συζητήσουμε για ένα κομμάτι μάρμαρο του 11ου αιώνα μΧ. που είναι εντοιχισμενο στον νότιο τοίχο του ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Μακρινίτσα.

Οι πληροφορίες που παραθέτω αντλήθηκαν απο μια λεπτομερή μελέτη της Μαρίας Κοντογιαννοπούλου για “Τα Βυζαντινά Γλυπτά της Κοίμησης της Θεοτόκου και του Αγίου Αθανασίου στη Μακρινίτσα Πηλίου”, Θεσσαλονίκη 2000.

Στις αρχές του 13ου αιώνα ένας τοπικός άρχοντας ο Κωνσταντίνος Μαλιασηνός κτίζει ένα μεγάλο μοναστήρι, πάνω από τη σημερινή Μακρινίτσα, η μονή της Οξείας Επισκέψεως Υπεράγνου Θεομήτορος, που γίνεται ο πυρήνας του οικισμού της Μακρινίτσας. Όταν μεγάλωσε το χωριό, το μοναστήρι παρήκμασε και καταστράφηκε. Ίσως ο ναός έμεινε για κάποιο καιρό. Εκεί ή λίγα μέτρα από τον αρχικό ναό έγινε ένας νέος ναός στα 1767.

Ο ναός του 1767 κατέρρευσε κατά τους σεισμούς του 1955 και ξανακτίστηκε το 1963 από τα θεμέλια και στις ίδιες διαστάσεις, εκτός από τον ανατολικό τοίχο που δεν
πειράχτηκε και υποστηλώθηκε με εσωτερικό άλλο τοίχωμα
(δείτε: 547. Παναγία της Μακρινίτσας – Μετά τους σεισμούς https://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/547327612059297:0 και 329. Ανθρώπινη αλυσίδα – Μακρινίτσα μετά τους σεισμούςhttps://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/402512993207427:0 ))

Στον σημερινό ναό υπάρχουν πολλά εναπομείνατα λιθανάγλυφα διακοσμητικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία. Το εν λόγω είναι ένα μαρμάρινο υπέρθυρο (δηλ. μια δομική αλλά και διακοσμητική κατασκευή από διάφορα υλικά (μάρμαρο, ξύλο) που βρίσκεται πάνω από θύρα ή παράθυρο). Ίσως λείπει ένα κομματι από το δεξί του μέρος. Αποτελείται από τέσσαρα “στοιχεία” που περιβάλλονται από μια διακοσμητική ταινία. Από αριστερά προς τα δεξιά (ι) ένα λυρόσχημο ανθέμιο, (2) ένας φυλλοφόρος σταυρός, (3) ένας λατινικός φυλλοφόρος σταυρός και (4) ένας οκτάφυλλος ρόδακας. Σε κάποια σημεία φαίνονται απομεινάρια γαλάζιου χρώματος.

Η επιγραφή διαβάζεται ως:
ΦΥΛΑΞΩΝ ΧΡΙΣΤΕ ΤΟΥ ΣΟΥ Δ[ΟΥΛΟΥ —]

Η μελετήτρια προσδιορίζει την χρονολόγηση του υπέρθυρου αυτού στον 11ο αι., πιθανόν κομμάτι από άλλο ναό που χρησιμοποιήθηκε για τον καινούργιο. Η χρονολόγιση βασίζεται όχι στα γράμματα (όπως νόμισα στην αρχή) αλλά στα τέσσερα στοιχεία, την σειρά τους καθώς την την εύρεση χρώματοςκαι στις ομοιότητες του με αντίστοιχα στοιχεία που βρίσκονται σε άλλους χρονολογημένους ναούς και μονές του ελληνικού χώρου.

Είναι εντυπωσιακή η ανάλυση της λεπτομέρειας στην μελέτη αυτή. Το λυρόσχημο ανθέμιο στα αριστερά σχετίζεται με το ελληνιστικό ανθέμιο που πέρασε στην ρωμαΪκή τέχνη και από εκεί στους βυζαντινούς.
Ο φυλλοφόρος σταυρός που υπάρχει σε πολλά λιθανάγλυφα στον ίδιο ναό (αλλά και αλλού) συμβολίζει το “το ξύλον τὸ ζωοποιοῦν”. Αντιπροσωπεύει το Δέντρο της Ζωής που ήταν φυτεμένο στον Κήπο της Εδέμ ως Δέντρο της Γνώσης, το οποίο και στάθηκε η αιτία της αρχικής πτώσης του ανθρώπου. Ουσιαστικά, ο φυλλοφόρος σταυρός αποτελεί παραλλαγή του Δέντρου της Ζωής, ένα θέμα που είχε αναπτυχθεί στη Μεσοποταμία πολύ πριν από τη χριστιανική εποχή και που πέρασε μετέπειτα στην τέχνη τόσο του ανατολικού όσο και του δυτικού κόσμου. Το τρίτο στοιχείο, ο Μαλτέζικος (λατινικός) σταυρός είναι κοινό διακοσμητικό στοιχείο. Ο δε ρόδακας είναι και αυτός διαχρονικός που συναντάται από την αρχαιότητα ως σήμερα.

Αν πάτε στην Μακρινίτσα ψάξτε να το βρείτε και θαυμάστε και όλα τα άλλα εντυπωσιακά λιθανάγλυφα που υπάρχουν στον ναό (βρείτε και τα Κυπαρίσσια που Φιλιούνται- δείτε εδώ 782. Τα κυπαρίσσια που φιλιούνται στην Μακρινίτσαhttps://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/802007556591300:0 )

 

Posted in Uncategorized | Tagged , | Leave a comment

Νο. 1309 Ο νεαρός φούρναρης και ο Θούριος του Ρήγα (από τον Κ. Φωριέλ)

Από το Briefe eines Augenzeugen des griechischen Revolution vom Jahre 1821. Nebst einer Denkschrift des Fuersten Georg Cantacuzeno ueber die Begenbenheiten in der Moldau und Walachey in den Jahren 1820 und 1821. Έκδοση του 1824

Τι να πεί κανείς για το Ρήγα και το Θούριο του; Έχουν γράψει τόσα και τόσα, σημαντικοί και ασήμαντοι. Έπεσε τις προάλλες το μάτι μου σε ένα απόσπασμα από το γνωστό βιβλίο του Κ. Φωριέλ “Τα δημοτικά τραγούδια της Μοντέρνας Ελλάδας”, 1825. [1] Το είχα ξανακούσει και το είχα ξεχάσει… Μου έκανε εντύπωση και μοιράζομαι μαζί σας μια αδόκιμή μετάφραση από τα γαλλικά.
Την συνοδεύω με μια γκραβούρα που είναι η πρώτη δημοσιευμένη απεικόνιση του Ρήγα στα 1824 μόλις 26 χρόνια μετά το θάνατο του, στο βιβλίο [2].

Γράφει λοιπόν ο Φωριέλ, στο κεφάλαιο “Πολεμικοί ύμνοι του Ρήγα”:

“Θα περίμενε κανείς να πώ εδώ κάτι για τους πατριωτικούς ύμνους του Ρήγα. Θα παραδεχόμουν ότι αν τους εκτιμήσει κανείς σύμφωνα με τις αρχές της [ποιητικής] τέχνης και του γούστου, αυτοί οι ύμνοι δεν μου φαίνονται μεγάλης ποιητικής αξίας. Ο συγκεκριμένος ύμνος που παραθέτω εδώ, δεν φαίνεται να είναι μια διακεκριμένη σύνθεση στο είδος του, αλλά είναι μακράν ο καλύτερος, ο πιο πρωτότυπος για τον συναισθηματικό τόνο και τις ιδέες του, με λίγα λόγια είναι αυτός που χτυπάει κατ’ευθείαν στον στόχο για τον οποίο έχει γραφτεί. Αν κρίνει κανείς αυτόν τον ύμνο (και τους άλλους) από την εντύπωση που προκάλεσαν και εξακολουθούν να προκαλούν στους Έλληνες, είναι υποχρεωμένος να εκφράσει κανείς μια πολύ πιο ευνοϊκή γνώμη. Από τις διάφορες μαρτυρίες που θα μπορούσα να παραθέσω εδώ για να αποδείξω ότι ο Ρήγας ήξερε να αγγίζει τις πιο ευαίσθητες χορδές της καρδιάς και της φαντασίας των συμπατριωτών του, θα σας διηγηθώ μια ιστορία που κατά την γνώμη μου είναι η πιο ενδιαφέρουσα και συναρπαστική.

Στα 1817 ένας έλλληνας φίλος μου ταξίδευε στην Μακεδονία μαζί με ένα καλόγερο. Όταν έφτασαν σε ένα χωριό που δεν μπορώ να θυμηθώ το όνομά του, σταμάτησαν για να ξεκουραστούν σε ένα φούρνο που ήταν ταυτόχρονα και πανδοχείο. Εκεί ήταν ένας νεαρός φούρναρης του οποίου η εμφάνιση τους έκανε εντύπωση. Ήταν ένας νεαρός Ηπειρώτης με υπέροχο ανάστημα, με μια φυσιογνωμία που εξέφρασε μια περήφανη ομορφιά, του οποίου τα γυμνά χέρια και πόδια ήταν η σωματική χάρη χυτεμένη στο σφρίγος τους. Κοιτούσε επίμονα τους ταξιδιώτες και λέει στον ένα – Ξέρετε να διαβάζετε; Nαί του απαντά αυτός, και αμέσως ο νεαρός ηπειρώτης τους προσκαλεί να πάνε μαζί του σε ένα γειτονικό χωράφι. Ο ταξιδιώτης ακολούθησε τον νεαρό σε ένα κήπο και οι δύο καθήσαν σε ένα βράχο που ήταν στην άκρη ένός χωραφιού με σιτάρι.

Ο νεαρός άνδρας βάζει το χέρι μέσα στο κόρφο του και τραβάει κάτι που είχε κρεμασμένο στο λαιμό του. Ήταν ένα μικρό βιβλίο που το παρουσίασε στον επισκέπτη και τον παρακάλεσε να διαβάσει κάτι από το βιβλίο που περιείχε τα τραγούδια του Ρήγα. Ο ταξιδιώτης το πήρε και άρχισε όχι να τραγουδά, αλλά να απαγγέλει με έμφαση. Αφού συνέχισε την απαγγελία του, κάποια στιγμή σήκωσε λίγο τα μάτια του από το βιβλίο, και είδε με έκπληξη, ότι ο ακροατής του δεν ήταν πια ο ίδιος άνθρωπος. Το πρόσωπο του έκαιγε, και όλα τα χαρακτηριστικά του σε έξαψη, τα χείλη του ημιανοικτά, δύο ποτάμια δάκρυα χύνονταν από τα μάτια του, και οι τρίχες στο στήθος του ολόρθες. Είναι η πρώτη φορά που διαβάζετε αυτό το βιβλίο, ρώτησε τον νεαρό ο ταξιδιώτης. Όχι, ζητάω από κάθε ταξιδιώτη που ξέρει να μου τα διαβάζει, και τα έχω ακούσε όλα. Με την ίδια συγκίνηση, τον ρωτάει ο ταξιδιώτης. Ναι με την ίδια! του απαντά ο νεαρός”. Και συνεχίζει ο Φλωριέλ παραθέτοντας τον Θούριο! Αυτά το 1817!…

[1] C. Fauriel, “Chants Populaires de la Grèce Modern”, Paris 1825, σελίδα 18
https://books.google.gr/books?id=UA07AAAAcAAJ

[2] Briefe eines Augenzeugen des griechischen Revolution vom Jahre 1821. Nebst einer Denkschrift des Fuersten Georg Cantacuzeno ueber die Begenbenheiten in der Moldau und Walachey in den Jahren 1820 und 1821. Έκδοση του 1824. Μπορείτε να το βρείτε στα γερμανικά στην Ανέμη – την ψηφιακή βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κρήτηςhttps://anemi.lib.uoc.gr/metadata/d/8/a/metadata-71-0000009.tkl Υπάρχει και σε ελληνική μετάφραση «Δυο πρί­γκι­πες στην Ελλη­νι­κή Επα­νά­στα­ση» «Επι­στο­λές αυ­τό­πτη μά­ρ­τυ­ρα και έ­να υ­πό­μνη­μα του πρί­γκι­πα Γεω­ρ­γίου Κα­ντα­κου­ζη­νού για την Ελλη­νι­κή Επα­νά­στα­ση», Χά­λ­λη της Σα­ξο­νία 1824 Με­τά­φρα­ση: Χρί­στος Μ. Οι­κο­νό­μου, Ει­σα­γω­γή – σχό­λια – ε­πι­μέ­λεια Βα­σί­λης Πα­να­γιω­τό­που­λος,
Ινστι­τού­το Ιστο­ρι­κών Ερευ­νών, Εκδ. Ασί­νη, 2015

 

Posted in Uncategorized | Tagged , , , | Leave a comment

Νο. 1308 Ο Ρήγας στην σύγχρονη ελληνική ζωγραφική

1. Του Δ. Μυταρά (Συλλογή της Βουλής)

 

2. Του Ν. Εγγονόπουλου (Πινακοθήκη Αβέρωφ) (τίτλος: ο Προπάππος Περραιβός με το κεφάλι του Ρήγα).

Posted in Uncategorized | Leave a comment

No. 1307 Ο Βόλος σε ένα … παράλληλο σύμπαν ;) :)


Καθως ψάχνω για παλιές φωτογραφίες του Βόλου, μια-δυό φορές έπεσε το μάτι μου σε κάτι φωτογραφίες που αναφέρονται στο Volo, Illinois (Βόλο, Ιλλινόις). Στην αρχή το παρέβλεψα, αλλά κάποια στιγμή αποφάσισα να το κοιτάξω πιο αναλυτικά. Άλλωστε ξέρουμε και την περίπτωση του Pelion, SC (Πήλιον, Νότια Καρολίνα).

Σύμφωνα με το Digital Research Library of Illinois History Journal [1], το χωριό Forksville λίγο έξω από το Σικάγο (περίπου 70 χλμ βοριοδυτικά) ιδρύθηκε την δεκαετία του 1840 (σύμπτωση!) και στα 1868 μετονομάστηκε σε … Volo (Βόλο)! H πηγή αναφέρει αυτολεξεί possibly at the suggestion of Greek immigrants who named it for the town of Volo (Volos) in eastern Greece –> δηλαδή πιθανόν από έλληνες μετανάστες που πρότειναν το όνομα λόγω της πόλης του Βόλου στην Ελλάδα!

Κοντά στο Bόλο Νο. 2, που σήμερα έχει περίπου 5000 κατοίκους, υπάρχει ένα μικρό πολιτειακό φυσικό πάρκο το Volo Bog [2], από όπου και η φωτογραφία με τον καταρράκτη. Στο Βόλο Νο. 2 υπάρχει ένα μικρό μουσείο παλαιών αυτοκινήτων [3] που μεταξύ των άλλων ατραξιόν έχει το “πυροβολημένο” αυτοκίνητο στο οποίο υποτίθεται ότι πέθανε το γνωστό ζευγάρι ληστών, Μπόνυ και Κλάιντ (φωτό).

Υπάρχει άραγε πραγματική σχέση του Βόλου με το Volo; Μήπως η θεία από το Σικάγο ήταν από το Βόλο/Volo; Όλα είναι πιθανά… 

Καλό τριήμερο!

[1] https://drloihjournal.blogspot.com/…/lost-towns-of-illinois…
[2] https://www.dnr.illinois.gov/parks/pages/volobog.aspx
[3] https://www.volocars.com/the-attraction/vehicles/…/1934-ford

Posted in Uncategorized | Tagged | Leave a comment

No. 1304 Στίχοι για την μάχη της Μακρινίτσας (16/17 Μαρτίου 1878)


Στην επέτειο της δεύτερης μάχης της Μακρινίτσας στα 1978, ας διαβάσουμε δυο κομμάτια από ποιήματα, ένα του Γιάννη Τσίγκρα (Πορταριά 2014)

“Εδώ, στο Μέγα Ρέμα
Διακρίνω, πάνω από πουρνάρια,
Το πράσινο Κεφάλι του Καρόλου Ογλ:
“Έμαθα ότι θα βομβαρδίσεις τη Μακρινίτσα,
Πάω εκεί για σιγουριά”-
Έγραφε στο Ρετζέπ Πασά.
Τι έχει απομείνει απ’όλα αυτά;
Μια μικρή χελώνα που διασχίζει κάθετα το δρόμο.”

και ένα του Γ. Σουρή (στο Βόλο, 1881)

“Ὅλος ὁ κόσμος στέκεται ὁλόρθος στὸ βαπόρι…
νά! δίπλα μας τὸ Πήλιον μὲ ὅλα τὰ χωριά,
ὁ Ἅγιος Λαυρέντιος, κοντὰ τὸ Κατωχῶρι,
ὁ Ἅη-Γιώργης ἀπ’ ἐδῶ, ἐκεῖ ἡ Πορταριά.
Μὰ νὰ κι’ ἡ Μακρυνίτσα μας… σταθῆτε νὰ τὴν δῶ…
νομίζω πὼς στοὺς βράχους της ἀβάσταχτος πηδῶ.

Ὦ Μακρυνίτσα, σὲ θωρῶ μὲ ἀνοιχτὸ τὸ στόμα,
κι’ ἂν πέντε κάλους σουβλεροὺς δὲν εἶχα στὰ ποδάρια
θὲ νὰ πετοῦσα φτερωτὸς στὸ ἅγιό σου χῶμα,
ποὺ μ’ αἷμα τὸ ποτίσανε ἀφράτα παλληκάρια.
Τραγουδημένο μου χωριό, τὸ ὄνομά σου λέω,
καὶ ἡ καρδιά μου σχίζεται καὶ μοὔρχεται νὰ κλαίω.

Ἐσὺ τὴν ἐπανάστασι ἐτίμησες, καϋμένη,
ἐσὺ καὶ τὴν ἀτίμασες στὴ μάχη σου ἐκείνη,
μὰ ὅ, τι καὶ ἂν ἔκαμες θὰ εἶσαι δοξασμένη…
τὸ αἷμα ποὺ σ’ ἐπότισε τὴν ἀτιμία σβήνει.
Ἔ! ὅλα πιὰ ἂς ξεχασθοῦν, καὶ ἔλα, λευθεριά,
νὰ δοῦνε καὶ τ’ ἀδέρφια μας ὀλίγη ξαστεριά.”.

ΣΗΜ. Στην φωτογραφία η Μακρινίτσα στο βάθος και η Ράχη του Μούρου στο Σαρακηνό που ήταν και το κυρίως πεδίο της Μάχης – του Κ. Ζημέρη. Γιατί άραγε λέγεται Ράχη του Μούρου;

Παλαιότερες αναρτήσεις περί της μάχης αυτής:
464. H 2η μάχη της Μακρινίτσας (16-17/3/1878)
https://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/485947368197322:0
465. Η 2η μάχη της Μακρινίτσας (16-17/3/1878) – συνέχεια
https://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/486390744819651:0
Νο. 1181 O “διπλός” θάνατος του Κάρολου Ογλ
https://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/1505882599537122

 

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

Νο. 1301 Το καινούργιο βιβλίο για την Μαρία Κασσαβέτη


Στην Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας είναι αφιερωμένη η ανοικτή εκδήλωση που διοργανώνει το Λύκειον των Ελληνίδων Βόλου σε συνεργασία με την ΕΚΠΟΛ-Περιφέρειας Θεσσαλίας, την Πέμπτη 7 Μαρτίου 2019 και ώρα 7 μ.μ. στην Εξωραϊστική Λέσχη Βόλου. Η εκδήλωση περιλαμβάνει την παρουσίαση ενός λευκώματος-βιβλίου, με τίτλο «Μαρία Κασσαβέτη-Ζαμπάκου, ένα εκθαμβωτικό φθινόπωρο» (εκδόσεις «Μέλισσα»). Η έρευνα και η συγγραφή του βιβλίου ανήκει στην Μιράντα Σοφιανού-Παρασκευά, ενώ την εικαστική επιμέλειά του υπογράφει η Φωτεινή Στεφανίδη. Μεταξύ των ομιλητών θα είναι και ο φίλος της σελίδας Δρ. Aristidis Diamantis ιστορικός της Ιατρικής και συγγραφέας.


Στη φωτογραφία είναι η Μαρία Κασσαβέτη-Ζαμπάκου στο Λονδίνο πριν από το 1870, από το αρχείο νεοελληνικής τέχνης του Dimitris Papageorgopoulos. Ο πίνακας είναι το Έρως και Ψυχή, 1870 του Edward Burne-Jones (1833-1898) στο οποίο ο ζωγράφος της απεικόνησε την Κασσαβέτη στο προσωπο της Ψυχής ο Burne-Jones. H Kασσαβέτη ήταν η μούσα του. Δείτε και εδώ https://www.facebook.com/MagnesiaStoPerasmaTouChronou/posts/1109950652463654

Posted in Uncategorized | Tagged , | Leave a comment